«Таза Қазақстан»: Түркістан облысы стихиялық қоқыс төгінділеріне қарсы күресті күшейтті

21 шілде 2026 жыл. Түркістан облысында жалпыұлттық «Таза Қазақстан» бағдарламасының орындалуы жөнінде кезекті аппараттық кеңес өтті. Облыс әкімі Нұралхан Күшеровтің төрағалығымен өткен бұл жиында елді мекендердің санитарлық жағдайы, стихиялық қоқыс төгінділерін жою және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету мәселелері жан-жақты талқыланды. Облыс басшылығы бағдарламаның іске асырылуын күшейтуге нақты тапсырмалар берді.
«Таза Қазақстан» бағдарламасы 2023 жылдан бастап елімізде жүзеге асырылып келеді. Мемлекет басшысының бастамасымен іске қосылған бұл жалпыұлттық жоба азаматтарда тазалық мәдениетін қалыптастыруды, қоғамдық орындарды абаттандыруды және қоршаған ортаны ластанудан қорғауды өз мақсаты етіп қойды. Елдің оңтүстік өңірі — Түркістан облысы — халқының тығыздығы жоғары және ауылдық елді мекендері көп аймақ болғандықтан, бағдарламаны іске асыруда ерекше назар талап ететін өңірлердің бірі болып табылады. Мұнда 3 миллионнан астам адам тұрады, ал аудандардың шалғайлығы санитарлық бақылауды ұйымдастыруды айтарлықтай қиындатады.
Жылдың басынан бері облыста абаттандыру ережелерін бұзғаны және қоғамдық орындарды ластағаны үшін 9 700-ге жуық әкімшілік хаттама жасалды. Бұл сан алдыңғы жылдың осы кезеңімен салыстырғанда едәуір артқанын облыстық санитарлық бақылау қызметінің мәліметтері дәлелдейді. Тағайындалған айыппұлдардың жалпы сомасы 166 миллион теңгеден асты, оның елеулі бөлігі бюджетке өндіріп алынды. «Бұл сандар бізге тазалық ережелерін бұзушылардың санының азайғанын емес, бақылауымыздың күшейгенін көрсетеді. Жазалаудан гөрі тәрбиелеу — біздің басымдығымыз», — деп атап өтті облыс экология департаментінің маманы Ғалымжан Сейткали.
Бағдарламаның ерекше тиімді құралдарының бірі — Telegram-бот арқылы азаматтардың өтініштерін жинақтау жүйесі. Жыл басынан бері осы арна арқылы 1 300-ден астам шағым түскен. Жергілікті тұрғын Зарина Мырзаева: «Бұрын қоқыс тасталып жатқан жерді хабарлауға бірде-бір тиімді жол болмады. Ал қазір Telegram арқылы фото жіберіп, бірнеше күн ішінде проблеманың шешілгенін көреміз» — деп бөлісті. Цифрлық технологияларды пайдалану қызметтердің жауап қайтару жылдамдығын арттырып, азаматтардың бағдарламаға сенімін нығайтуда маңызды рөл атқарып отыр.
Кеңесте стихиялық қоқыс төгінділері мәселесі бөлек қаралды. Ғарыштық мониторинг көмегімен анықталған 250 объектінің 33-і әлі де толық жойылмағаны белгілі болды. Жер серіктері арқылы жүргізілетін мониторинг — Қазақстанда барған сайын кеңейіп келе жатқан практика. Маман-экологтардың пайымдауынша, дәстүрлі тексеру әдістері жеткіліксіз болып қалатын шалғай ауылдарда бұл технология орасан зор маңыз ала бастады. Маусым мен шілде айларында жүргізілген мониторинг нәтижесінде стихиялық қоқыс төгінділерін қоса алғанда, парктер мен саябақтарды күтіп ұстаудағы кемшіліктер бойынша жалпы 400-ге жуық бұзушылық анықталды. Жауапты қызметтердің хабарлауынша, барлық анықталған ескертпелер қысқа мерзімде жойылды.
Маман-экологтар мен қалалық ортаны жоспарлаушылар бағдарламаның табыстылығы тек айыппұл салумен емес, жүйелі тәрбие жұмысымен де тікелей байланысты деп есептейді. Дүниежүзілік тәжірибе де осыны растайды: Сеул, Сингапур немесе Тбилиси сияқты қалалардың тазалығы күрт жақсарған кезде оның артында жылдар бойы жүргізілген азаматтық тәрбие, ыңғайлы инфрақұрылым және мемлекет пен қоғамның ортақ еркі жатқан. Түркістан облысы да осы жолда нақты қадамдар жасап отырғанын тиісті орган өкілдері атап өтті. «Біз тазалықтың жай ғана бұйрық емес, өмір салтына айналуын қалаймыз» — деді облыс әкімінің орынбасары Бақтияр Əбенов аппараттық кеңестен кейін журналистерге берген түсінігінде.
Кеңес қорытындысында облыс әкімі Нұралхан Күшеров «Таза Қазақстан» бағдарламасының орындалуын бақылауды күшейтуге, бұзушылықтарды дер кезінде жоюға және аймақ тұрғындары арасында тазалық мәдениетін қалыптастыру жұмысын жалғастыруға нақты тапсырмалар берді. Жергілікті әкімдіктер мен коммуналдық қызметтердің есептілігін арттыру, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласы бойынша жаңа цифрлық платформаларды іске қосу мен мектептерде экологиялық тәрбие сабақтарын кеңейту мақсатында да нұсқаулар берілді.
Сарапшылар алдағы уақытта бағдарламаның нәтижелілігі арта түседі деп болжайды. Ғарыштық мониторинг жүйесінің жетілдірілуі, Telegram-бот арқылы азаматтардың белсенділігінің өсуі, сондай-ақ жауаптылықты жете сезінген жергілікті өзін-өзі басқару органдарының іс-қимылы — мұның барлығы Түркістан облысын таза, абатты және тіршілікке лайықты өңірге айналдырудың берік тірегіне айналады деген үміт бар. «Таза Қазақстан» — бұл жай ғана бағдарлама емес, халықтың санасы мен мінез-құлқын өзгертуге бағытталған ауқымды әлеуметтік жоба. Ал нәтижені ертең емес, бүгін — әр аулада, әр көшеде, әр отбасының тәрбиесінде — іздеу керек.