«Таза Қазақстан»: Түркістан облысы тазалық пен экологиялық мәдениетті жаңа деңгейге шығаруда

Түркістан облысында мемлекет басшысы бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бағдарламасы шеңберінде жұмыстар жаңа серпінмен жалғасуда. 16 маусым 2026 жыл күні өткізілген облыстық кеңесте аймақ басшылығы бағдарламаның атқарылу барысын жан-жақты талдап, одан әрі іске асыру жөнінде нақты тапсырмалар белгіледі. Бұл — тек тазалық пен абаттандыру мәселесі ғана емес, бүкіл қоғамның экологиялық санасын қалыптастыруға бағытталған ауқымды жұмыс.
«Таза Қазақстан» бағдарламасы мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тікелей бастамасымен туындады. Бағдарламаның тұжырымдамасы бойынша жұмыстар тек тазалықты сақтаумен шектелмейді — оның мақсаты кең ауқымды: азаматтардың экологиялық мәдениетін арттыру, қоршаған ортаға ұқыпты қарауды тәрбиелеу, елді мекендердің сыртқы келбетін жақсарту. Елімізде бұл бағыттағы бірінші кешенді бастаманың бірі ретінде бағдарлама жергілікті атқарушы органдар тарапынан белсенді қолдауға ие болды. Облыстар мен аудандар деңгейінде арнаулы мониторингтік топтар құрылып, жүйелі тексерулер жүргізіле бастады.
Түркістан облысы — халқы мен ауданы жағынан Қазақстанның ең ірі өңірлерінің бірі. Мұнда бірнеше ірі қала, ондаған аудан орталығы мен жүздеген ауыл бар. Осынша ауқымды аумақта санитарлық тазалықты, абаттандыру жұмыстарын және тұрғындардың экологиялық сауаттылығын бір деңгейде ұстап тұру — оңай шаруа емес. Алайда облыс басшылығы бұл мәселеге жүйелі түрде келудің маңыздылығын жақсы түсінеді. Облыс бірінші әкімінің орынбасары Зұлпыхар Жолдасов кеңесте аудандар мен қалаларда жүргізілген мониторинг қорытындысын баяндады. Мамандар елді мекендердің санитарлық тазартылу сапасын, саябақтар мен скверлердің жай-күйін, ғимараттардың сыртқы келбетін бағалады. Тексеру нәтижесінде аудандар мен қалалар әкіматтарына аумақтарды абаттандыру және тазалықты сақтау жұмыстарын күшейту тапсырылды.
Жылдың басынан бері «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстардың нақты нәтижелері де айқын байқалуда. ҚР ӘҚБК 434-2-бабы бойынша қоғамдық тәртіпті бұзғаны үшін 3 386 хаттама жасалып, жиынтық айыппұл сомасы 93,4 миллион теңгені құрады. ҚР ӘҚБК 505-бабы бойынша тағы да 2 599 хаттама ресімделіп, оның сомасы 20,7 миллион теңгеге жетті. Ауылдық округ әкіматтары өз тарапынан 2 276 хаттама жасады, олардың 1 851-і ескерту нысанында берілді, ал қалған бөлігіне 9 миллион теңгеден астам айыппұл салынды. Бұл сандар — бағдарламаның бір жарнама емес, нақты жұмысқа айналғанының айғағы. «Айыппұл мақсат емес, тәрбие мақсат. Бірақ ережені бұзған адам жауапкершіліктен қашып кете алмайды», — деп атап өтті облыстық әкімшіліктің өкілдерінің бірі.
Цифрлық технологиялар да бағдарламаның маңызды тетігіне айналды. TazaQazBot атты Telegram-чат-боты арқылы жылдың басынан бергі уақытта 237 өтініш түсті. Солардың 183-і орындалды, ал 54-і қарастырылу үстінде. Бұл — азаматтардың бағдарламаға белсенді қатысуының нақты дәлелі. Тұрғындар өз ауылдарындағы, көшелеріндегі немесе алаңдарындағы тазалық бұзылыстарын фотоға түсіріп, боттың арқылы жолдай алады. Жауапты органдар мәселені мейлінше тез арада шешуге міндетті. «Азаматтардың өздері де бақылаушыға айналуы — бұл демократиялық басқарудың жаңа моделі», — дейді аймақтық сарапшылардың бірі, мемлекеттік басқару мәселелерімен айналысатын Дидар Сейтқалиев. — «Адамдар өз ортасына жауапкершілікпен қарай бастағанда, нақты өзгерістер де жеделдейді».
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров аудандар, қалалар мен салалық басқармалар басшыларына санитарлық тазарту мен елді мекендерді абаттандыру мәселелерін үздіксіз бақылауда ұстауды, анықталған кемшіліктерді жедел жоюды тапсырды. «Бұл — бір рет қана жүргізілетін акция емес. Елді мекендердің тазалығын, аумақтардың абаттандырылуын және ғимараттардың сыртқы келбетін үнемі бақылап отыру қажет. Мемлекет басшысы бұл мәселеге ерекше назар аударады», — деді ол кеңесте. Сонымен қатар аким тұрғындар арасында экологиялық мәдениет бойынша түсіндіру жұмыстарын белсендіруді және «Таза Қазақстан» бағдарламасының барлық бағыттарын сапалы жүзеге асыруды қамтамасыз етуді тапсырды.
Сарапшылар бағдарламаның ұзақ мерзімді перспективасы туралы оң баға береді. Экология және қала жоспарлауы саласының маманы Ғалия Оспанова: «Бір-екі жыл ішінде бұл жұмыстар елді мекендердің санитарлық жағдайын, инфрақұрылымның сапасын және тұрғындардың өмір сүру деңгейін айтарлықтай арттыруы мүмкін. Маңыздысы — бұл науқанды үзбей жалғастыру», — деп есептейді. Шынында да, бірнеше онжылдықтар бойы қалыптасқан дағдылар мен мінез-құлықты бір жылда өзгерту мүмкін емес. Алайда жүйелі жұмыс, мемлекет тарапынан нақты саяси ерік және азаматтардың белсенді қатысуы біріккен жағдайда нәтиже сөзсіз болады. Халқымыздың тарихына үңілсек, ата-бабаларымыз табиғатпен үйлесімде өмір сүрген. Ол дәстүрді қайта жаңғырту — бүгінгі «Таза Қазақстан» бағдарламасының рухани негізінде жатыр.