Түркістан облысы тазалыққа қатаң бақылау орнатты: 153 бұзушылық анықталып, 166 миллион теңгеден астам айыппұл салынды

4 тамыз 2026 жыл. Түркістан облысы санитарлық тазалықты қамтамасыз ету мәселесінде жаңа сатыға шықты. Облыс әкімі Нұралхан Күшеров бастаған аймақтық басшылық соңғы мониторинг нәтижелерін жариялай отырып, барлық қалалар мен аудандарда тазалықты сақтау жұмысын күшейтуге нақты тапсырма берді. Жүргізілген тексерулер барысында бірнеше ауданда 153 бұзушылық фактісі анықталды — бұл сан аймақтағы коммуналдық тазалық мәселесінің әлі де шешімін таппаған өзекті проблема болып қалатынын айқын көрсетіп отыр.
Түркістан облысы — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі өңірлердің бірі. Халқының саны жағынан республикада алдыңғы қатарда тұратын бұл аймақта урбанизация қарқыны жылдан жылға артып келеді. Ел астанасы Түркістан қаласы мен ондаған аудандық орталықтарды қамтитын облыста инфрақұрылымды дамыту, соның ішінде санитарлық тазалықты қамтамасыз ету мәселесі ерекше маңызға ие. Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасы аясында жүргізіліп жатқан кешенді жұмыстар осы аймақта да жемісін бере бастады, алайда нәтижелер алдыңғы жылдармен салыстырғанда белгілі бір прогресті көрсетсе де, кемшіліктер әлі де жеткілікті.
Облыс әкімінің орынбасары Зулфухар Жолдасов жүргізілген әкімшілік жұмыстардың нәтижелерін мәлімдей отырып, нақты сандар келтірді. «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодекстің 434-бабы бойынша — «Жалпыға ортақ пайдаланылатын жерлерді ластау, соның ішінде белгіленбеген жерлерге қоқыс тастау» — 4 989 әкімшілік хаттама жасалып, жалпы сомасы 148 миллион теңге айыппұл салынды. Сонымен қатар қалалар мен аудандар әкіматтарының қызметкерлері 505-бап бойынша — «Қалалар мен елді мекендердің аумақтарын абаттандыру ережелерін бұзу» — 3 294 хаттама толтырып, 18 миллион теңгеден астам айыппұл қолданды», — деді ол. Жиынтығында бұзушылықтар үшін қолданылған санкциялардың жалпы сомасы 166 миллион теңгеден асып отыр.
Аймақтық экология және табиғатты пайдалану бөлімінің сарапшысы Айбек Мұратовтың пікірінше, айыппұл санкцияларының мұндай ауқымда қолданылуы — жергілікті билік тарапынан мәселеге деген ерікті емес, жүйелі ықпал ету саясатының белгісі. «Бұрын да рейдтер өткізілді, ескертулер берілді. Бірақ нақты санкциялардың осындай үлкен көлемде жүзеге асырылуы — бұл жаңа сапалық деңгей. Халық заңды ережелерді сақтауды міндет ретінде қабылдауы тиіс, ал мұны тек нақты жауапкершілік арқылы ғана қамтамасыз етуге болады», — деп атап өтті сарапшы. Шынында да, халықаралық тәжірибе де осыны растайды: тазалықты тек насихат арқылы емес, нақты заңдық тетіктер арқылы орнатқан елдер ғана тұрақты нәтижеге қол жеткізе алған.
Қоғамдық бақылаудың маңызды құралына айналған «Таза Қазақстан» Telegram-чат-боты арқылы облыс тұрғындары 1 700-ден астам өтініш жолдаған. Хабарламалардың басым бөлігі стихиялық қоқыс үйінділері, қоқысты уақытында шығармау, аулаларды тазаламау және абаттандыру ережелерін өзге де бұзушылықтар туралы. Чат-боттың жұмысы мемлекет басшысының жеке бақылауында екені — оның маңыздылығын ерекше айқындайды. Дегенмен Зулфухар Жолдасов кейбір аудандарда тұрғындардың белсенділігі жеткіліксіз деп атап өтті: «Сарыағаш, Сайрам, Төлеби аудандарында және Түркістан қаласында чат-ботты пайдалану белсенділігі төмен болып отыр. Сол себепті қалалар мен аудандардың әкімдеріне халық арасында түсіндіру жұмыстарын күшейту тапсырылды».
Аудандық әкімдерге берілген тапсырмалар тізімі кең. Стихиялық қоқыс үйінділері жиі пайда болатын жерлерде үнемі рейдтер ұйымдастыру, көшелерді күнделікті сапалы тазалауды қамтамасыз ету, қажет болған жағдайда коммуналдық қызмет жұмысшыларының санын арттыру — осылар міндетті орындалуға тиіс шаралардың негізгі бағыттары. Бұдан бөлек, парктер, демалыс аймақтары мен көп пәтерлі үйлердің аулаларының жай-күйін жүйелі бақылауға алу да жергілікті атқарушы органдардың тікелей міндетіне кіреді. Санитарлық нормаларды қамтамасыз ете алмаған ауылдық округ әкімдеріне тәртіптік жауапкершілік қолданылатыны да ескерілген.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда тазалық мәселесі бойынша мемлекеттік саясаттың бірнеше кезеңі болды. 2019 жылдан бергі «Жасыл ел» және «Таза Қазақстан» бағдарламалары тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыруға бағытталғанымен, нәтиже аймақтан аймаққа ауытқып отырды. Оңтүстік өңірлердегі жылдам халық өсімі мен инфрақұрылымның артта қалуы тазалықты ұстауды объективті тұрғыдан қиындатады. Алайда Түркістан облысы басшылығының соңғы қадамдары — жүйелі мониторинг, нақты санкциялар және цифрлық бақылау тетіктері — болашаққа оптимистік болжам жасауға мүмкіндік береді.
Мамандардың болжамы бойынша, егер қолданыстағы шаралардың жүйелілігі сақталса, жыл соңына дейін бұзушылықтар санының 30–40 пайызға төмендеуін күтуге болады. «Маңыздысы — бір рейдпен шектелмеу. Үнемі бақылау, халықпен тікелей диалог және жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру — бұл ұзақ мерзімді жұмыс талап ететін процесс», — дейді аймақтық муниципалдық басқару институтының зерттеушісі Ділнар Сейткалиева. Шынында да, тазалық — бұл тек коммуналдық қызметтің міндеті ғана емес, тұтас қоғамның мәдени деңгейінің айнасы. Түркістан облысы бүгін осы айнаға тіке қарап, кемшіліктерін мойындап, оларды жүйелі жолмен жоюға кіріскен деп айтуға болады.