Измир мэрі Түркістан облысының әлеуетін жоғары бағалады: екі аймақ арасындағы ынтымақтастық жаңа сатыға шықты

5 тамыз 2026 жыл. Түркия мен Қазақстан арасындағы аймақаралық байланыстар тарихында жаңа бет ашылды. Түркияның ірі индустриялық орталығы — Измир қаласының мэрі Джемиль Тугай Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеровпен кездесіп, екі аймақтың стратегиялық серіктестік жолындағы ынтымақтастығын одан әрі тереңдету мәселелерін талқылады. Бұл кездесу — бүгінгі таңда Қазақстан мен Түркия арасындағы аймақтық дипломатияның нақты нәтижесі ретінде бағаланып отыр.
Измир — Түркияның үшінші ірі қаласы және еліміздің батысында орналасқан экономикалық алып. Қала Эгей теңізінің жағалауында орын тепкен болса да, ықпалы бүкіл дүниежүзіне таралады. Мэр Джемиль Тугайдың сөзімен айтқанда: «Бүгінгі таңда Измир — Түркияның жетекші өнеркәсіптік, сауда-саттық, логистикалық және ауыл шаруашылығы орталықтарының бірі. Қала халықаралық сауда, теңіз логистикасы, туризм, инновациялар және тиімді қалалық басқару саласындағы жетістіктерімен кеңінен танымал». Мұндай мощный серіктеспен тереңдетілген байланыс орнату Түркістан облысы үшін үлкен стратегиялық мүмкіндік болып табылады.
Аймақаралық ынтымақтастықтың бұл кезеңде ерекше маңызға ие болуының себебі бар. 2026 жылдың алғашқы төрт айының өзінде Қазақстан мен Түркия арасындағы өзара тауар айналымы 1 миллиард АҚШ долларынан асып кетті. Бұл — екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланыстардың қаншалықты серпінді дамып келе жатқанының айқын дәлелі. Жалпы, 2025 жылмен салыстырғанда екі елдің өзара тауар айналымы 18 пайызға өсті деп есептейді саладағы сарапшылар. Түркістан облысы да осы серпінге ілесуде: аталған кезең ішінде облыстың Түркиямен өзара сауда-саттық көлемі 7 миллион АҚШ долларына жетті, оның ішінде 1 миллион доллары экспорт, 6 миллион доллары импорт үлесіне тиді.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров бұл кездесудің маңыздылығын ерекше атап өтті: «Болашақта біздің аймақтарымызда бауырластық байланысты нығайтуға және түрлі салаларда бірлескен жобаларды жүзеге асыруға зор мүмкіндіктер бар. Біз тәжірибе алмасуға, бірлескен инвестициялық бастамаларды іске асыруға және жан-жақты ынтымақтастықты дамытуға дайынбыз». Облыс басшысының бұл пікірін аймақтың іскер қауымы да қолдайды. Түркістан облысының кәсіпкерлер қауымдастығы төрағасы Марат Сейтқалиевтің айтуынша, Измирмен нығайтылатын байланыстар жергілікті кәсіпкерлерге жаңа нарықтарға шығу жолын ашады: «Измирдің порты арқылы біздің өнімдерімізді Еуропаға шығаруға нақты мүмкіндік бар. Бұл — бізге ертеден армандап жүрген бағыт».
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстан мен Түркия арасындағы байланыстар жүздеген жылдар тереңінде жатыр. Мэр Джемиль Тугай бұл факторды айрықша ескертті: Қазақстан мен Түркияны ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан тарихи және рухани байланыстар біріктіреді, ал бұл байланыстар ынтымақтастықты одан әрі нығайту үшін берік негіз болып қызмет етеді. Шынында да, ортақ түркі тілдес болмысы, ортақ мәдени мұра және діни сабақтастық — осының бәрі екі елдің серіктестігіне терең мазмұн береді. Қазіргі Түркістан — бүкіл түркі дүниесінің рухани астанасы ретінде танылып отырған кезде, Измир секілді ықпалды түрік қаласымен байланыс орнату аймақтың символдық маңызын да арттырады.
Кездесуде тек сауда-экономикалық емес, мәдени-гуманитарлық байланыстарды да дамыту мәселесі кең талқыланды. Екі аймақ арасында студент алмасу бағдарламаларын жолға қою, туризмді жандандыру және мәдени фестивальдар ұйымдастыру туралы ниет білдірілді. Халықаралық қатынастар сарапшысы Айгүл Нұрмановтың пікіріне сүйенсек, мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық — экономикалық байланыстарды нығайтудың ең тиімді тетіктерінің бірі: «Адамдар арасындағы байланыс орнағанда, іскерлік ынтымақтастық та өз-өзінен жанданады. Екі аймақтың жастарын бір-бірімен таныстыру — бұл болашаққа жасалған инвестиция». Туризм бағытында да нақты жоспарлар пісіп-жетілуде: Измирдің дамыған туристік инфрақұрылымы мен Түркістанның сақральды орындары жиынтығы аймақаралық туристік маршруттарды жасауға мол мүмкіндік береді.
Алдағы перспективаға келер болсақ, екі аймақ арасындағы ынтымақтастықтың нақты нәтижелері жуық арада білінбек. Жақын болашақта Түркістан облысынан іскер топтың Измирге барып, нақты инвестициялық жобаларды талқылауы күтілуде. Сарапшылардың болжамы бойынша, 2027 жылдың аяғына дейін екі аймақтың өзара тауар айналымы кемінде үш есеге өседі. Оның үстіне, Измирдің теңіз логистикасы саласындағы тәжірибесі Түркістан облысының экспорт мүмкіндіктерін ұлғайтуда шешуші рөл атқара алады. Атап айтқанда, облыстың ауыл шаруашылығы өнімдері — мақта, жүн және мал шаруашылығы өнімдері — Измир порты арқылы Еуропа нарығына шығарылуы мүмкін.
Бұл кездесудің жалпы маңызы туралы сөз қозғасақ, ол Қазақстанның аймақтық дипломатиясы мен халықаралық ынтымақтастық стратегиясының тиімді жүзеге асырылып жатқанының тікелей дәлелі болып табылады. Мемлекеттік деңгейдегі байланыс аймақтық және қалалық деңгейге де сіңіп, нақты халықтың мүдделеріне қызмет ете бастады. Түркістан облысы мен Измир арасындағы серіктестік — бұл тек екі аймақтың ғана жеңісі емес, Қазақстан-Түркия достастығының жаңа бір жарқын беті.