Шымкентте Қазақстан-Венгрия бизнес-форумы: жаңа серіктестіктің іргетасы қаланды

Оңтүстік Қазақстанның ірі орталығы — Шымкент қаласында 25 қыркүйек 2026 жылы Қазақстан-Венгрия бизнес-форумы өз жұмысын аяқтады. Екі елдің мемлекеттік органдары, даму институттары және жетекші бизнес өкілдерін бір алаңға жинаған бұл іс-шара аймақтық экономикалық дипломатия тарихында елеулі бет ашты. Форум тек ресми хаттамалар алмасумен шектелмей, нақты инвестициялық жобалар мен тікелей іскерлік байланыстарды орнатуға бағытталған практикалық диалогқа айналды.
Бұл форумның тарихи алғышарттары терең. Қазақстан мен Венгрия арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы орнатылғаннан бері екі ел арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастық тұрақты өсу үстінде болды. Соңғы жылдардағы статистикаға жүгінсек, екі ел арасындағы өзара сауда айналымы 2023 жылы шамамен 180 миллион еуроды құрады, ал 2025 жылы бұл көрсеткіш 210 миллион еуроға жеткені белгілі. Сарапшылар алдағы үш жыл ішінде бұл сандардың екі есеге артуы мүмкін екенін болжайды. Шымкенттің форум өткізу орны ретінде таңдалуы да кездейсоқтық емес: қала Орталық Азиядағы үшінші ірі мегаполис ретінде стратегиялық маңызға ие, ал оның географиялық орналасуы Қытай, Ресей және Еуропа нарықтарын байланыстыратын тоғысқан нүктеде тұр.
Форумға қатысушылардың тізімі іс-шараның деңгейін айқын көрсетті. Шымкент қаласы әкімінің бірінші орынбасары Айдын Кәрімов, Венгрияның Алматыдағы Бас консулы Саболч Сёке Карой, қала әкімдігі мен даму институттарының өкілдері, Шымкент Кәсіпкерлер палатасының басшылығы, сондай-ақ екі елдің жетекші компанияларының директорлары форум трибунасына шықты. Айдын Кәрімов сөз алып: "Шымкент — бұл тек қала емес, бұл бүкіл Оңтүстік Қазақстанның экономикалық қозғалтқышы. Бүгінгі форум венгриялық серіктестерімізге біздің нақты мүмкіндіктерімізбен таныстырып қана қоймай, ұзақ мерзімді ынтымақтастықтың нақты картасын жасауға мүмкіндік берді", — деді. Өз кезегінде Саболч Сёке Карой да Венгрияның Қазақстанмен байланыстарды тереңдетуге деген шынайы ынтасын атап өтті: "Венгрия Орталық Азияны стратегиялық басымдықтар тізімінде жоғары санайды. Шымкенттің өнеркәсіптік әлеуеті мен дамыған инфрақұрылымы бізді шынайы қызықтырады".
Форумның мазмұндық бағдарламасы бірнеше негізгі бағытты қамтыды. Ең алдымен агроөнеркәсіптік кешен мен өнімді қайта өңдеу саласы басты назарда болды. Шымкент өңірі Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруде жетекші орындардың бірін алады: жыл сайын 1,2 миллион тоннадан астам астық, 400 мың тонна көкөніс-жеміс өнімдері өндіріледі. Венгриялық тарап өз кезегінде қайта өңдеу технологиялары мен заманауи агрологистика саласында бай тәжірибеге ие. Өндірістік кооперация мен жаңа өндірістерді оқшаулау мәселесі де кеңінен талқыланды: жасыл энергетика, фармацевтика, тамақ өнеркәсібі және жеңіл өнеркәсіп салаларында бірлескен кәсіпорындар ашу мүмкіндіктері нақты ұсыныстар түрінде жасалды.
Іскерлік бағдарламаның ең жемісті бөлігі B2B кездесулер болды. Форум барысында қазақстандық және венгриялық компаниялардың өкілдері жабдықтар мен өнімдерді жеткізу, технологиялық ынтымақтастық, бірлескен кәсіпорындар құру мәселелерін тікелей талқылады. Шымкент Кәсіпкерлер палатасының деректеріне сүйенсек, форум аясында кемінде 15 меморандум мен хаттамаға қол қойылды, ал переговорлар кезінде жалпы сомасы 45 миллион долларды құрайтын бірлескен жобалар талқыланды. Бұл — нақты нәтиже, тек декларациялармен шектелмеген іс жүзіндегі прогресс. "Мен венгриялық серіктесімен тікелей сөйлесіп, жабдық жеткізу мерзімін нақтыладым. Алты айдың ішінде жаңа өндірістік желіні іске қосуды жоспарлап отырмыз", — деді форумға қатысқан жергілікті кәсіпкерлердің бірі.
Венгрия делегациясының Шымкент кәсіпорындарына жасаған сапары да форумның маңызды бөлігін құрады. Делегация мүшелері қаладағы бірқатар өндірістік объектілерді аралап, жергілікті өнеркәсіптің нақты мүмкіндіктерімен таныс болды. Өнеркәсіптік инфрақұрылым, логистикалық тораптар, жұмыс күшінің мамандану деңгейі — барлығы венгриялық бизнесменердің жоғары бағасына ие болды. Бұл сапар тек суреттер мен презентациялармен емес, тікелей бақылау арқылы жүзеге асырылған танысу болды, ал мұндай тәсіл серіктестердің сенімін орнықтыруда асқан маңызға ие.
Сарапшылар форумның ұзақ мерзімді салдары туралы оптимистік болжамдар жасайды. Экономист Дамир Сейтқалиев: "Бұл форум — Қазақстанның Еуропалық одақ елдерімен экономикалық байланыстарды жандандыру стратегиясының органикалық бөлігі. Венгрия ЕО-ның мүше мемлекеті ретінде Қазақстанға еуропалық нарыққа шығудың ыңғайлы коридорын ұсына алады. Бұл өзара тиімді ынтымақтастық", — деп атап өтті. Шынында да, Венгрия арқылы Қазақстан өнімдері еуропалық нарыққа жеңілдетілген шарттарда шығу мүмкіндігіне ие бола алады, ал венгриялық компаниялар Орталық Азияның кеңістігіне кіруде Қазақстанды стратегиялық серіктес ретінде пайдалана алады.
Қоғамдық пікір де форумды жылы қабылдады. Шымкенттіктер бұл іс-шараны қаланың халықаралық беделін нығайтатын маңызды оқиға ретінде бағалады. Жергілікті кәсіпкерлер тобы форумда туындаған серіктестіктердің жаңа жұмыс орындары мен технологиялық жаңарту мүмкіндіктерін алып келетініне сенімді. Бүгінгі форум — тек бір күндік іс-шара емес, екі ел арасындағы жаңа экономикалық тарихтың бастамасы. Шымкент пен Будапешттің арасын жалғайтын бизнес-көпірдің іргетасы қаланды, ал одан арғы жол тек алға қарай созылады.