Шымкент инвестициялық картада: шетелдік компаниялар оңтүстік мегаполиске ат басын тіреді

Қазақстанның үшінші ірі қаласы Шымкент 2026 жылы халықаралық инвестициялық аренада барынша белсенді позиция алып отыр. 24 қазан 2026 жыл күні KGIR-2026 — Қазақстанның жаһандық инвестициялық дөңгелек үстелі шеңберінде Шымкент әкімі Ғабит Сыздықбеков Пәкістан, Израиль, Норвегия, Непал компанияларының өкілдерімен, сондай-ақ Еуропалық қайта құру және даму банкінің жетекшілерімен бірқатар жемісті келіссөздер жүргізді. Бұл кездесулер қаланың инвестициялық тартымдылығын арттыру жолындағы жүйелі жұмыстың нәтижесі болып табылады.
Шымкент 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері экономикалық дамудың жаңа кезеңіне қадам басты. Халқы 1,2 миллионнан асқан бұл мегаполис Орталық Азияның маңызды көлік-логистикалық торабына айналып келеді. Қаланың географиялық орналасуы бірегей: ол Қытай, Ресей, Орта Азия мен Оңтүстік Азияны байланыстыратын транзиттік дәліз бойында тұр. Осы артықшылықтарды іске асыру мақсатында қалалық биліктер соңғы жылдары арнайы экономикалық аймақтар мен индустриялық зоналарды белсенді дамытып, шетелдік капиталды тарту үшін барынша қолайлы жағдай жасауға күш салып келеді. Сарапшылардың бағалауынша, 2025 жылы Шымкентке тартылған тікелей шетелдік инвестициялар көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда 18 пайызға өскен.
KGIR-2026 форумы биыл ерекше ауқыммен өтті. Іс-шараға 40-тан астам елден 500-ден асатын инвестор мен бизнес өкілі қатысты. Шымкент делегациясы алдына нақты мақсат қойды: қаланың бес басым саласы — өндіріс, агроөнеркәсіп, энергетика, логистика және тамақ өнеркәсібі бойынша жаңа серіктестіктер орнату. Осы стратегиялық бағдар аясында Ғабит Сыздықбеков алты компания мен ЕҚДБ өкілдерімен жеке кездесулер өткізді. Пәкістандық FlyCom LLC, AeroNext Global және Forza Roma Group компанияларымен агроөнеркәсіптік кешен саласындағы жобалар мен сауда байланыстарын кеңейту мәселелері талқыланды. Пәкістан тарапы Шымкенттің ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу қуаттарына айрықша қызығушылық танытты, өйткені Пәкістан нарығы Қазақстан экспорты үшін үлкен мүмкіндіктер ұсынады.
Израильдік Go Carmel Ltd. компаниясымен өткен келіссөздер күн энергетикасы саласында іс жүзінде аса маңызды бастаманы көтерді. Компания Шымкент аумағында күн электр станцияларын салу мүмкіндіктерін қарастырып отыр. Климаттық жағдай тұрғысынан алғанда, Шымкент аймағы жылына орта есеппен 2800 сағаттан астам күн сәулесін алады, бұл Орталық Азияда ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Экономист Марат Дүйсенбеков бұл жөнінде: «Күн энергетикасына инвестиция тарту — бұл тек экологиялық жауапкершілік ғана емес, сонымен бірге қаланың энергетикалық тәуелсіздігін қамтамасыз ету жолындағы стратегиялық қадам», — деп атап өтеді. Шымкенттің болашақ жасыл энергетика хабына айналу перспективалары осы бағыттағы инвестицияларды ерекше өзекті етіп тұр.
Норвегияның белгілі Jotun компаниясы Шымкентте лак-бояу өнімдерін өндіру зауытын ашуға мүдделі екенін білдірді. Jotun — бояу өндірісінің жаһандық алыбы, компанияның өнімдері 100-ден астам елде сатылады. Қазақстан нарығына жергілікті өндіріс арқылы кіру стратегиясы компания үшін де, қала үшін де тиімді: жаңа кәсіпорын жүздеген жұмыс орнын ашып, жергілікті өнеркәсіптің шикізат базасын пайдаланады. Непалдың ірі конгломераты CG Group тамақ өнімдерін шығаруды ұйымдастыру мүмкіндігін зерделеді. Бұл ынтымақтастық өзіне тән тереңдікке ие: CG Group өнімдерінің Қазақстан мен Орталық Азия елдеріне шығуы аймақтың тамақ өнеркәсібі нарығындағы бәсекелестік ортаны жандандыра түседі деп күтілуде.
Жекелеген кездесуді ЕҚДБ-ның Орталық Азия мен Моңғолия бойынша бас директоры Хүсейін Өзханмен өткізу ерекше маңызға ие болды. ЕҚДБ — аймақтың коммуналдық инфрақұрылымын жаңғыртуда бірнеше онжылдық тәжірибесі бар халықаралық қаржы мекемесі. Банк өкілдерімен сумен жабдықтау, тазарту жүйелері және қалалық тұрғын үй коммуналдық шаруашылығын цифрландыру мәселелері бойынша келешек бағыттар белгіленді. Шымкент әкімінің баспасөз хатшысы Айгүл Темірова кездесудің нәтижелерін бағалай отырып: «ЕҚДБ-мен серіктестік Шымкенттің тұрғындарына тікелей әсер ететін инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыруға нақты қаржылық ресурстар мен озық технологияларды тарту мүмкіндігін ашады», — деді.
Келіссөздер барысында шетелдік инвесторларға Шымкенттің арнайы экономикалық аймақтарының артықшылықтары кеңінен таныстырылды. Қазіргі таңда қалада жұмыс істеп тұрған «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы резиденттеріне салық жеңілдіктері, жер ресурстарын жеңілдетілген шарттармен пайдалану және кедендік преференциялар ұсынылады. Ғабит Сыздықбеков шетелдік инвесторлармен болған барлық кездесулерде қаланың жобаларды дайындау мен іске асыру барысында толық жәрдем көрсетуге дайын екенін нақты жеткізді. «Шымкент — бұл тек қала емес, бұл Орталық Азиядағы бизнестің табиғи орталығы. Біз инвесторлар үшін бір терезе қағидатын іс жүзінде қамтамасыз ету үшін барлық мүмкіндікті жасаймыз», — деп мәлімдеді әкім.
Аналитиктер KGIR-2026 шеңберінде жасалған келісімдердің Шымкент экономикасы үшін ұзақ мерзімді оң салдар береді деп болжайды. Шетелдік өндірістік кәсіпорындарды іске қосу қаладағы жұмыссыздық деңгейін төмендетуге септігін тигізеді: бес жобаның толыққанды жүзеге асырылуы кемінде 1500–2000 тұрақты жұмыс орнын ашады деп есептеледі. Сондай-ақ технологиялық трансферт аймақтың жергілікті кәсіпкерлік ортасының сапалық өсуіне ықпал етеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкент Ұлы Жібек жолының маңызды тірегі ретінде ғасырлар бойы халықаралық сауданың орталығы болған. Бүгінгі инвестициялық серпіліс сол дәстүрді заман талабына сай жаңа мазмұнмен байытып, қаланы XXI ғасырдың жаңа ғаламдық нарықтарына қосатын дәнекерге айналдырып отыр. Шымкенттің 2030 жылға дейінгі стратегиялық даму бағдарламасы бойынша қаланың жалпы өнімін екі есеге арттыру жоспарланған, ал KGIR-2026 форумындағы нәтижелер осы амбициялы мақсатқа жетудің нақты қадамы болды.