Жолдау басымдықтары: Шымкенттің жастары үшін атом саласындағы кадр мүмкіндіктері

Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында атом энергетикасын ең жоғары біліктілікті талап ететін сала ретінде атап, оған отандық мамандарды даярлау мәселесіне ерекше мән берді. Бұл тармақ тек энергетикаға ғана емес, білім мен кадр дайындаудың бүкіл жүйесіне қатысты. Сондықтан оның мазмұны Шымкент сияқты жас халқы көп, республикалық маңызы бар үлкен қала тұрғындары үшін де маңызды.
Жолдауда айтылуынша, Ресей мен Қытайдың жетекші ядролық корпорациялары қазақстандық мамандарды оқыту мен даярлаудың кешенді бағдарламаларын ұсынып отыр. Мемлекет басшысы бұл жұмыстың үш негізгі бағытын көрсетті. Біріншісі: қазақстандық студенттер мен жас ғалымдарды шетелдік үздік ядролық зерттеу университеттерінде жүйелі түрде оқыту. Мысал ретінде Ресейдің МИФИ-і немесе Қытайдың жетекші техникалық жоғары оқу орындары аталды. Яғни білім алу мүмкіндігі жеке бастамаға емес, мемлекеттік деңгейдегі жүйелі жұмысқа сүйенеді.
Екінші бағыт тәжірибелік тағылымдамаға қатысты. Қазақстандық инженерлер мен операторлар шетелде жұмыс істеп тұрған заманауи атом электр станцияларында тікелей тәжірибеден өтуі тиіс. Атом саласында теориялық білім жеткіліксіз екені түсінікті: мұнда нақты станцияда жұмыс істеу дағдысы, жауапкершілік пен қатаң тәртіп қажет. Тағылымдама осы олқылықтың орнын толтырып, мамандарға халықаралық деңгейдегі тәжірибе жинауға жол ашады.
Үшінші бағыт құзыреттілік орталықтарын қамтиды. Жолдауға сәйкес, атом электр станциясының құрылысы басталған сәттен бастап отандық мамандар жобалау, құрастыру және болашақта станцияны басқару процестеріне толықтай тартылуы керек. Бұл тек құрылыс алаңында жұмыс істеу дегенді білдірмейді. Қазақстандық мамандар жобаның инженерлік жүрегіне, шешім қабылдау деңгейіне жақындайды деген сөз. Бұл жолмен технологияны жай ғана қабылдап қоймай, оны терең меңгеруге болады.
Шымкент үшін бұл бастаманың мәні неде? Қала елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис, көп ұлтты әрі жас халқы бар қоныс. Жастардың көптігі — үлкен әлеует, бірақ оны іске асыру үшін сапалы білім мен нақты болашаққа жол ашатын мамандықтар қажет. Атом саласы сияқты жоғары технологиялы бағыттың кадр даярлау жүйесінің кеңеюі қала мектептерінде физика, математика және инженерлік пәндерге деген қызығушылықты арттыруы мүмкін. Мектеп бітіруші үшін мұндай мамандық тек жоғары мәртебелі таңдау емес, өз қаласынан шыққан жастың ұлттық маңызды жобаға қатысу мүмкіндігі болады.
Әрине, Жолдауда Шымкентке тікелей қатысты нақты жоба немесе бағдарлама аталмаған. Сондықтан бұл мүмкіндіктердің қалаға қалай жететіні алдағы кезеңде нақтыланатын шаралармен байланысты болады. Дегенмен бағыт айқын: Қазақстан мамандарды шетелде оқытуды, тәжірибеден өткізуді және құрылыстың алғашқы күнінен бастап жобаға тартуды көздеп отыр. Шымкенттің жастары, студенттері мен жас ғалымдары, техникалық мамандықтарды таңдаған түлектері осы жалпыұлттық бастаманың әлеуетті қатысушылары бола алады. Ол үшін оқу орындарының, мектептердің және отбасылардың алдын ала дайындалғаны маңызды.
Бұл жұмыстың қоғамдық мәні кадр даярлаудан да кең. Мемлекет басшысы халықаралық серіктестермен орнатылатын стратегиялық ынтымақтастық Қазақстанға сыртқы технологияларға тәуелді болмай, болашақта өз атом электр станцияларын толық дербес әрі қауіпсіз басқаруға мүмкіндік беретін жоғары білікті ұлттық атомшылар мектебін қалыптастыруы тиіс екенін атап көрсетті. Яғни басты мақсат — тек білім алу емес, елдің технологиялық дербестігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Қауіпсіздік атом саласында бірінші орында тұратын ұғым, ал оған тек терең білімді, тәжірибелі және жауапкершілігі жоғары мамандар ғана кепілдік бере алады.
Қорыта айтқанда, Жолдаудың бұл тармағы Шымкент тұрғындарына, әсіресе жас ұрпаққа, ойлануға себеп береді. Болашақта елдің стратегиялық саласында еңбек ететін мамандар бүгінгі мектеп партасында отырған балалардың арасынан шығады. Сондықтан қала жұртшылығы үшін басты міндет — жоғары технологиялы салаға қажетті білім мен біліктілікке көңіл бөлу. Жолдауда белгіленген бағыт іске асқан сайын, Шымкенттің жастары да ұлттық атомшылар мектебінің қалыптасуына өз үлесін қоса алады.