Шымкент дәріханалары мен медициналық ұйымдарына 28 млн теңге айыппұл салынды: тексерулер нені анықтады?

Шымкент дәріханалары мен медициналық ұйымдарына 28 млн теңге айыппұл салынды: тексерулер нені анықтады?

Шымкент қаласының медициналық және фармацевтикалық саласындағы бақылау жұмыстары биылғы жылдың алғашқы жартысында айтарлықтай нәтиже берді. 10 шілде 2026 жыл күні жарияланған мәліметтерге сүйенсек, медициналық ұйымдар мен дәріханаларға жиынтығы 28 миллион 144 мың 995 теңге мөлшерінде айыппұл салынды. Бұл сан — тек санкциялардың көлемі ғана емес, Шымкент тұрғындарының медициналық көмектің сапасына деген терең наразылығының айқын көрінісі.

Шымкент Қазақстанның оңтүстіктегі ең ірі қалаларының бірі және елдің үшінші қаласы болып табылады. Бұл мегаполис халқының саны соңғы жылдары қарқынды өсуде: бүгінгі таңда қалада екі миллионнан астам адам тұрады. Мұндай демографиялық қысым аясында медициналық қызметтерге деген сұраныс та күрт артып отыр. Ауруханалар мен емханалар кезекке толып жатқанда, дәрілік заттардың тапшылығы тұрғындар үшін ерекше ауыр мәселеге айналуда. Осы жағдайда фармацевтикалық және медициналық бақылауды күшейту — уақыт талабы болды.

Жыл басынан бері Шымкент бойынша медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті департаментіне барлығы 446 өтініш түсті. Олар бойынша 126 тексеру жүргізілді, 132 материал денсаулық сақтау басқармасына, Міндетті медициналық сақтандыру қорының филиалына және басқа мемлекеттік органдарға жіберілді. Тұрғындардың шағымдары жан-жақты болды: ең көп шағым — 58 өтініш — медициналық көмектің сапасына қатысты болды. Тегін дәрілік заттармен толықтай қамтамасыз етілмегені туралы 43 шағым тіркелді. Медициналық көмектің қолжетімділігі мен ұйымдастырылуы бойынша 16 өтініш, диагнозбен немесе медициналық-әлеуметтік сараптамаға жіберілуімен келіспеу бойынша 14 арыз, ал еңбекке уақытша қабілетсіздік парағының негізділігіне байланысты 2 өтініш келіп түсті.

Тексерушілер 133 жоспардан тыс тексеру жүргізді. Оның 56 жағдайда арыз берушілердің дәлелдері толығымен дәлелденді, 48 жағдайда ішінара расталды. Қалған жағдайларда бұзушылықтар анықталмады. Бұл статистика маңызды: яғни тексерулердің басым бөлігінде — үштен екіден астамында — шағымдаушылардың сөздері негізді болып шықты. Бұл — кездейсоқ немесе жеке жағдай емес, жүйелі проблеманың айғағы.

Тексерулер нәтижесінде және құқық қорғау органдарынан келіп түскен материалдар негізінде 160 әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасалды. Бұл туралы Шымкент қаласы бойынша медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті департаментінің міндетін атқарушы басшысы Айгүл Садықова мәлімдеді. Ол сонымен қатар Қазақстанда барлық медициналық қызмет түрлерінің міндетті лицензиялануға жататынын, ал медициналық ұйымдардың белгіленген біліктілік талаптарын сақтауға міндетті екенін атап өтті. Бұл ережені бұзушылар ауыр санкцияларға тартылатыны ескертілді.

Медициналық бақылаудан бөлек, Шымкент дәрілерге арналған міндетті таңбалау жүйесін енгізуді жалғастыруда. 2024 жылдың 1 шілдесінен бастап Қазақстанда өндірілген немесе әкелінген дәрілік заттарға міндетті таңбалау қолданылады. «Тауарларды таңбалау және қадағалау» ақпараттық жүйесінде екі отандық өндіруші, 48 көтерме сауда объектісі және 652 бөлшек сауда желісінің объектісі тіркелген. Таңбалау дәрі-дәрмекті өндірушіден сатып алушыға дейін бақылауға мүмкіндік береді және контрафактілік пен жалған дәрілердің айналымына қарсы күресте тиімді құрал болып отыр. Ақпараттық жүйеге таңбаланған дәрілердің түсуін уақтылы тіркеу және оларды айналымнан дұрыс шығару — медициналық ұйымдар мен дәріханалардың міндеті.

Бұл бастаманың маңыздылығын соңғы жылдардың статистикасы дәлелдейді. Цифрлық таңбалау жүйесі Қазақстан бойынша екі жыл ішінде тегін дәрілерді қайта сатудың 25 мыңнан астам жағдайын анықтауға көмектесті. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, технология күдікті операцияларды автоматты түрде анықтап, әрбір дәрі қорабының қозғалысын қадағалауға мүмкіндік береді. Тегін дәрілерді науқастарға жеткізбей, оларды коммерциялық мақсатта сату — бұл тек заңды ғана емес, адамгершілікке жат қылмыс. Мұндай схемалардың жолын кесу мемлекеттің сапалы медициналық қызмет ұсынуға деген міндеттемесін нақты іске асырудың бір жолы.

Сарапшылар мен қоғамдық белсенділер бұл тексерулердің жалғасын күтуде. Шымкент денсаулық сақтау саласындағы мәселелер — тек осы қала үшін ғана өзекті емес. Бүкіл Қазақстанда медициналық қызметтің сапасына деген халықтың наразылығы өсіп жатыр. Бақылау органдарының белсенділігі арта түссе, нәтижесінде медициналық мекемелер стандарттарды сақтауға мәжбүр болады. Айыппұлдар — мақсат емес, жүйені өзгертуге бағытталған тетік. Маманның пікірінше, тексерулер кезеңді ғана емес, үздіксіз жүргізілуі тиіс. Тек осылай ғана дәріханалар мен медициналық мекемелер тиісті деңгейде жұмыс істейтін болады. Шымкент тұрғындары сапалы медициналық көмекке құқылы — бұл конституциялық кепілдік болып табылады. Ал бұл кепілдікті іске асыру үшін бақылауды, ашықтықты және жауапкершілікті күшейту қажет.