Шымкент жылжымайтын мүлік нарығында көшбасшылыққа шықты: маусым аяқталса да белсенділік баяламайды

12 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның жылжымайтын мүлік нарығында шілде айы елеулі өзгерістермен аяқталды. Жалпы республика бойынша сделкалар саны маусыммен салыстырғанда 4,9 пайызға төмендесе де, Шымкент қаласы мүлдем басқа бет-бағдар ұстанды. Оңтүстік мегаполис сатып алу-сату мәмілелерінің өсу қарқыны бойынша елдің барлық өңірлерін артқа тастап, ашық көшбасшылыққа шықты. Бұл нәтиже сарапшылар арасында да, тұрғындар арасында да жарқын талқыға түсті.

Статистика агенттігінің деректеріне сүйенсек, шілде айында Шымкентте тұрғын үймен жасалған мәмілелер саны маусыммен салыстырғанда 14,2 пайызға артты. Бұл бүкіл Қазақстан аумағындағы ең жоғары өсім көрсеткіші. Жалпы елде шілдеде 37 158 мәміле тіркелді, ал маусымда бұл сан 39 053 болатын. Яғни республика бойынша сандық төмендеу байқалып тұрғанда, Шымкент нарығы ерекше қарсы тенденция танытты. Жекелеген меншікті үйлер сегментінде де Шымкент нәтижесі жоғары: жеке тұрғын үймен жасалған мәмілелер шілдеде 5,3 пайызға өсті, ал бүкіл ел бойынша бұл сан 10,8 пайызға азайды.

Шымкенттен кейінгі өсім тізімінде Батыс Қазақстан облысы тұр — 14 пайыз, одан соң Жамбыл облысы — 11,5 пайыз. Алайда бір мезгілде елеулі төмендеу тіркелген аймақтар да жеткілікті. Маңғыстау облысында мәмілелер саны 33,7 пайызға, Қарағанды облысында 28,7 пайызға, Түркістан облысында 22,4 пайызға азайды. Мұндай айырмашылық өңірлік нарықтардың жағдайы мен инвестициялық тартымдылығының бірдей емес екенін анық көрсетіп отыр. Мамандардың пікірінше, мұндай алшақтықтың астарында жергілікті экономикалық факторлар, инфрақұрылым дамуының деңгейі және тұрғын үй қорының жай-күйі жатыр.

Шымкент жылжымайтын мүлік нарығының дамуы туралы айтқанда, бірнеше жылдық трендті еске алмай кетуге болмайды. Бұрын облыстық мәртебесіндегі Шымкент 2018 жылы республикалық маңызы бар қалаға айналды. Осыдан бері қаланың халқы, инфрақұрылымы және іскерлік белсенділігі жылдан жылға артып келеді. Тұрғын үй нарығы да осы жалпы серпінмен қатар дамыды. Жылжымайтын мүлік саласын зерттейтін Алматы негізіндегі «ҚазРиэлт» аналитикалық орталығының сарапшысы Дәурен Сейітқали бұл жайлы былай дейді: «Шымкент соңғы бірнеше жыл ішінде ішкі миграцияның белсенді нүктесіне айналды. Оңтүстік өңірлерден қалаға келетін тұрғындардың саны артып отыр, ал бұл тұрғын үй сұранысының тұрақты болып қалуына тікелей себепші».

Тұрғын үй нарығы сарапшылары Шымкенттегі өсімді тек маусымдық фактормен байланыстырмайды. Олардың айтуынша, қаладағы жаңа тұрғын үй кешендерінің белсенді салынуы, бастапқы баға ұсыныстары мен ипотекалық бағдарламалардың қолжетімділігі мәмілелер санының артуына жол ашты. «Азаматтарға арналған тұрғын үй» бағдарламасы аясында жеңілдікті ипотека алуға мүмкіндік беретін шарттар Шымкентте де жылдам іске асырылуда. Бұл жас отбасылар мен орташа табысы бар топтардың нарыққа белсене қатысуына ықпал етті. «Маусым аяқталып, жазғы демалыс кезеңі аяқталған соң адамдар тұрғын үй мәселесін шешуге ниеттеніп, нарыққа оралады. Шымкентте бұл процесс биыл ерекше айқын байқалды», — дейді мүлік агенттігінің өкілі Гүлнар Әбдіқалиқова.

Жалпы республикалық деңгейде тұрғын үй нарығының ұзақ мерзімді серпіні де аса оптимистік емес. Шілдедегі 37 158 мәміле 2025 жылдың шілдесімен салыстырғанда 6,5 пайызға аз: өткен жылы бұл кезеңде 39 742 мәміле тіркелген еді. Қаңтар-шілде аралығын салыстырсақ, 2026 жылы өткен жылдың осы кезеңіне қарағанда 2,6 пайызға азырақ мәміле жасалды. Сарапшылар мұны жалпы экономикалық белгісіздікпен, ипотека мөлшерлемесінің ауытқуымен, сондай-ақ халықтың сатып алу қабілетінің шектелуімен байланыстырады. Дегенмен нарықтың жеке сегменттері бойынша жағдай бірдей емес: тіркелген мәмілелердің 76,9 пайызы, яғни 28 575 сделка көпқабатты үйлердегі пәтерлерге тиесілі болды. Ең жоғары сұраныс екі бөлмелі пәтерлерге байқалды — шілдеде 11 056 осындай объект сатылды.

Осы деректерді ескере отырып, Шымкент нарығының перспективасын бағалауға болады. Тұрғындар мен инвесторлардың қызығушылығы өсіп тұрған аймақта жылжымайтын мүлік бағасының орташа деңгейде сақталуы немесе біртіндеп жоғарылауы ықтимал. Мемлекеттік инфрақұрылымдық жобалар мен логистика торабының дамуы қаланың инвестициялық тартымдылығын арттыра береді деп күтілуде. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Ернар Мұсабеков бұл жайлы пікір білдіре отырып: «Біз қала дамуының жаңа кезеңінде тұрмыз. Тұрғын үй нарығындағы оң динамика жалпы экономикалық серпінді айқын бейнелейді», — деп атап өтті.

Қорыта айтқанда, шілде айының нәтижелері Шымкенттің Қазақстанның жылжымайтын мүлік картасындағы орнын нақтылай түсті. Жалпы ел нарығы баяулаған кезде оңтүстік мегаполистің 14,2 пайызды құраған өсімі — бұл жай ғана ай сайынғы ауытқу емес, өңірдің ұзақмерзімді тұрақтылығы мен тартымдылығының дәлелі. Алдағы айлардың статистикасы бұл трендтің тұрақты бола ма, жоқ па екенін анықтай түседі.