Шымкентте тұрғын үй сертификаттарына өтінім қабылдау 17 тамыздан басталады

Шымкент қаласында тұрғын үй сертификаттарына өтінімдер қабылдауы 17 тамыз 2026 жылдан бастап ресми түрде жүзеге аспақ. Бұл туралы ақпарат 16 тамыз 2026 жыл күні қала әкімдігі арқылы таратылды. Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары аясында іске асырылатын бұл шара — халықтың әлеуметтік тұрғыдан осал жіктеріне ипотека бастапқы жарнасын жабуда мемлекет тарапынан нақты қолдау көрсетудің бір нысаны. Сертификат — жергілікті атқарушы органның азаматқа берілетін ақшалай міндеттемесі болып табылады және ол қайтарымсыз негізде ұсынылатын болғандықтан, бұл шара жылдар бойы үй алу мүмкіндігінен қол жеткізе алмай келген мыңдаған отбасылар үшін нағыз үмітке айналуда.
Тұрғын үй мәселесі Қазақстандағы ең өткір әлеуметтік проблемалардың бірі болып қала береді. Статистика комитетінің мәліметтері бойынша, республика бойынша тұрғын үй кезегінде тұрғандардың саны бірнеше жүз мың отбасыны қамтиды. Шымкент — Қазақстанның ірі қалалары қатарына жататын, халық саны жағынан үшінші орында тұрған республикалық маңызы бар қала. Мұнда жыл сайын жеткілікті баспанасы жоқ отбасылардың саны артып келеді. Соңғы жылдары жылжымайтын мүлік нарығындағы бағалардың күрт өсуі, инфляциялық қысым және ипотека жарналарының жоғары болуы — осының бәрі орташа табысы бар азаматтарды үй алу мүмкіндігінен алыстатуда. Осы аясда тұрғын үй сертификаты тетігі — мемлекеттің нарыққа тікелей араласуының және халықты қолдаудың нақты механизмі ретінде маңызды рөл атқарады.
Бағдарламаға қатысу шарттарына сәйкес, сертификат өтініш берушіде және онымен тұрақты бірге тұратын отбасы мүшелерінің әрқайсысына соңғы алты ай ішіндегі орташа табысы айына 157 638 теңгеден аспаған жағдайда беріледі. Бұл табыс шегі 2026 жылға белгіленген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 3,1 еселік мөлшеріне — 50 851 теңгеге — сәйкес есептелген. Аталған шектеу зейнетақы аударымдарын, жеке табыс салығын және өзге де міндетті аударымдарды қамтымайды, яғни таза қолға тиетін табыс негізге алынады. Бұл тәсіл нақты табысы тым аз, алайда ресми табысы шартты деңгейден жоғары тіркелген азаматтарды іріктен шығармай, нақты мұқтаж тұрғындарға жол ашады деп саналады.
Тұрғын үй сертификаттарын алуға құқылы санаттар өте кең. Тізімде Ұлы Отан соғысының ардагерлері, жеңілдіктер бойынша ардагерлерге теңестірілгендер, басқа мемлекеттер аумағындағы ұрыс қимылдарының ветерандары, бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар азаматтар, ерекше балалары бар отбасылар, асырауында кәмелетке толмаған балалары бар жесір әйелдер мен тұл еркектер, «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегерлері, «Батыр ана» атағын алғандар, бірінші және екінші дәрежелі «Ана даңқы» орденімен марапатталғандар, сондай-ақ жетім балалар мен ата-ана қамқорынсыз қалған кәмелетке толмағандар, толық емес отбасылар және Шымкент қаласының мемлекеттік мекемелері мен кәсіпорындарының қызметкерлері кіреді. Бұл санаттардың алуан түрлілігі — бағдарламаның нысаналы бағытын айқын көрсетеді.
Шымкент қала әкімдігінің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімінің басшысы Асқар Нұрланов бұл бастаманың маңызын атай келіп: «Сертификат механизмі — бұл тек бір рет қолдау ғана емес, бұл адамның жаңа өмірін бастауына берілген мүмкіндік. Баспана — барлық отбасылық тұрақтылықтың іргетасы. Біз бүгін сол іргетасты нығайтуға ат салысып отырмыз», — деп мәлімдеді. Сарапшылардың бағалауынша, бұл жылы бағдарламадан пайда алатын Шымкент тұрғындарының саны бірнеше мыңды құрауы мүмкін, бұл өз кезегінде қалалық тұрғын үй нарығындағы сұранысты да серпіндете алады.
Бағдарламаға қатысу үшін жинау керек құжаттар тізімі шағын болғанымен, белгілі бір ережелерді сақтауды талап етеді. Атап айтқанда, нысан бойынша толтырылған өтінішпен қатар, соңғы алты айдағы еңбек немесе кәсіпкерлік қызметтен түскен табысты растайтын жұмыс орнынан берілген анықтама, банктің ипотекалық қарызды беруді мақұлдау туралы хаты, сондай-ақ «Каспи» немесе «Халық банктері» арқылы расталған зейнетақы аударымдары туралы анықтама ұсыну керек. Бұл ретте халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына жататындар табыс туралы анықтамадан босатылған. Берілетін құжаттардың мұндай икемді форматы — бюрократиялық кедергілерді азайтуға бағытталған оңтайлы қадам деп бағаланады.
Азаматтардың алғашқы реакциясы оң. Мақсат Сейітқали, үш баланың әкесі, тұрғын үй кезегінде он жылдан астам тұрғанын айтады: «Бастапқы жарна — ең үлкен кедергі болатын. Сертификат болса, сол тосқауылды алып тастайды деп үміттенемін. Бұл шынымен де жаңа есікті ашатын кілт». Толық емес отбасынан шыққан Айнур Дәулетова: «Балаларыммен жалдамалы пәтерде отырмыз. Осы мүмкіндікті пайдаланып, меншікті баспанаға иелік ете алсам, арманым орындалған болар еді», — деп үміт білдіреді. Мұндай дауыстар — бағдарламаның қоғамдық қажеттілігін тікелей айғақтайтын куәліктер.
Тарихи тұрғыдан алғанда, тұрғын үй сертификаттары тетігі Қазақстанда бірнеше жыл бұрын енгізілген және жыл өткен сайын жетілдіріліп келеді. Алғашқы жылдары санаттар шектеулі болса, уақыт өте кеңейтіліп, бүгін жоғарыда аталған он санатты қамтитын болды. Халықаралық тәжірибеде де ұқсас тетіктер — тұрғын үй ваучерлері немесе субсидиялар — әлеуметтік тиімділігімен дәлелденген. Болашақта бағдарламаны цифрлық форматқа толық ауыстыру, өтінімдерді онлайн режимде қабылдау мүмкіндігін кеңейту және сертификат мөлшерін нарық шындығына сай жыл сайын қайта қарау — маңызды перспективалар ретінде қарастырылуда. Мемлекет пен азаматтың тығыз серіктестігіне негізделген бұл бағдарлама Шымкенттің тұрғын үй мәселесін шешудегі нақты қадам болып, тұрақты дамуға үлес қосары сөзсіз.