Жүректен шыққан жақсылық: Түлкібас түлектері тоғызыншы отбасыға баспана сыйлады

Қайырымдылық пен адамгершілік ұғымдары кейде ауқымды саясаттан емес, қарапайым азаматтардың жүрегінен туады. Дәл осындай шынайы жанашырлықтың айғағы 25 мамыр 2026 жылы Түркістан облысының Түлкібас ауданында тағы бір мәрте куәлік берді. Т.Рысқұлов атындағы ауыл мектептерінің 2006 жылғы бітірушілері баспанаға мұқтаж, үш баланы жалғыз тәрбиелеп отырған ана Салтанат Тұрсынбайға аудан орталығынан жаңа пәтердің кілтін табыстады. Бұл — топтың тоғыз жылдан бері жалғастырып келе жатқан дәстүрінің тоғызыншы, ең мағыналы рәмізі.
Оқиғаны толық түсіну үшін Түлкібас ауданының әлеуметтік жағдайына қысқаша шолу жасаған орынды. Түркістан облысы — Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі аймақтардың бірі, халқының саны 2 миллионнан асады. Солтүстік өңірлермен салыстырғанда бұл жерде кедейшілік деңгейі біршама жоғары, жұмыссыздық мәселесі де өткір күйінде қалып отыр. Статистика комитетінің мәліметтері бойынша, Түркістан облысы халқының шамамен 11–13 пайызы әлеуметтік осал топтарға жатады. Мүгедек балалары бар жалғызбасты аналар сол топтың ішіндегі ең ауыр жағдайдағы санатқа кіреді. Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары жылдан жылға дамып отырса да, кезек тым ұзақ, ал өмірдің соққысы шыдамды күтуге мүмкіндік бермейді.
Дәл осы олқылықты бір топ жігіттер мен қыздар ерікті рухпен толтырып келеді. 2006 жылғы түлектер алғаш рет бас қосып, қайырымдылық жобасын ұйымдастырғанда олар мектепті бітіргеніне небары жеті жыл болған, тіршілік жолдарын енді-енді белгілеп жатқан жас азаматтар еді. Сол кезден бастап дәстүр тоқтамады. Туған жер алдындағы парыз, ұстаздан алған тәрбие, отбасыдан бойға сіңген адамгершілік — осы үш бастау бірігіп, іс жүзіндегі қайырымдылыққа айналды. Тоғыз жыл ішінде топ тоғыз отбасына баспана сыйлады. Бұл — сөзбен айтуға жеңіл, бірақ атқаруға орасан күш-жігер мен ұйымшылдық талайтын ерлік.
Биылғы кілт иесі — Салтанат Тұрсынбай. Оның тағдыры — Қазақстандағы тысяча отбасының аянышты жағдайын бейнелейтін жинақты портрет. Бұрын мектепте қызмет атқарған Салтанат екі жыл бұрын ауыр сырқатқа ұшырады. Денсаулығы нашарлаған соң жұмысын тастауға мәжбүр болды, кіріс жолы үзілді. Үш баланың ішіндегі кенжесінің мүгедектігі бар — бұл қосымша күтім мен шығынды талап етеді. Жалғызбасты ана күнделікті тіршіліктің ауыртпалығын мойнында көтере отырып, тұрақты баспанасыз күн кешті. Мектеп түлектері оның жағдайын анықтап, кейіннен оны жылдың маңызды қолдау алушысы ретінде белгілегенде Салтанат алдымен сене алмаған. "Мен мұндай мейірімділікті күтпедім. Санамдағы ең ауыр күндерімде де адамдардың жақсылығына деген сенімімді жоғалтпадым, бірақ бүгін ол сенім шын болып шықты", — деп жеткізді ана өз сезімін.
Кілт табыстау рәсімі салтанатты сипат алды. Іс-шараға аудан әкімі Асқар Естібаев арнайы қатысып, 20 жыл бұрын мектеп табалдырығын аттаған бітірушілердің азаматтық ерлігін жоғары бағалады. "Бұл жастардың ісі — мемлекеттік бағдарламалардың орнын баса алатын азаматтық белсенділіктің үлгісі. Олар ешкімнің бұйрығынсыз, ешкімнің міндеттемесінсіз тоғыз жыл бойы осындай жақсылықты жалғастырды. Бұл — ерлік деп аталуға лайық", — деді аудан басшысы. Іс-шара барысында аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Сәтбай Қасымбек шәкірттердің ұстаздан алған тәрбиені өмірде нақты ісімен дәлелдегенін атап өтті. Аудандық мәслихат төрағасы Серғали Сәрсенбаев болса мұндай бастаманы кең насихаттаудың маңыздылығын тілге тиек етті. Igі іске атсалысқан азаматтар арнайы Алғыс хатпен марапатталды.
Салтанат Тұрсынбай жылдар бойы қиын сәттерде қолдау көрсеткен аудандық орталық аурухана ұжымына да алғысын жеткізді. Дәрігерлер мен медбикелердің моральдық демеу болғаны оның жанын сергіткені анық. Мұндай ынтымақтастық — жай жеке мейірімділік емес, бүкіл ауданды жымдастыратын қоғамдық байланыстың белгісі.
Бұл оқиғаның аймақтан тыс та маңызы зор. Қазақстанда ерікті қайырымдылық институттарының дамуы соңғы онжылдықта айқын байқалады. Азаматтық қоғам зерттеушілерінің бағалауынша, 2015 жылдан бері еліміздегі ресми емес, топтық қайырымдылық қорлары мен бастамалар саны үш есеге артты. Алайда ел ауылдарында ұйымдасқан, жүйелі, тоғыз жылдық дәстүрге айналған бастамалар сирек кездеседі. Дәл осы тұрғыда Түлкібас түлектерінің жобасы ерекше: ол стихиялы сезім-күй емес, жоспарлы іс.
Алдағы перспективаға келсек, түлектер дәстүрді одан әрі жалғастыруға бел байлаған. Топ жетекшілерінің айтуынша, мүше саны жыл сайын өсіп отыр, жаңа бітірушілер де бастамаға қосылуда. "Бізден үлгі алған кейінгі жылдардың түлектері де өз топтарын құрып жатыр. Бұл бастама бір ұрпақтың ісі емес, ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын дәстүрге айнала бастады", — деп хабарлады ұйымдастырушылардың бірі. Егер бұл үрдіс ауданның басқа мектептеріне де тарайтын болса, Түлкібас тек Түркістан облысы үшін емес, бүкіл Қазақстан үшін азаматтық жауапкершіліктің үлгілі ауданына айналуы мүмкін.
Жүректен шыққан жақсылық — ешқашан бос кетпейді. Тоғыз жылда тоғыз отбасы тұрақты ошаққа ие болды. Тоғыз кілт — тоғыз тағдырдың жарқын бетбұрысы. Салтанат Тұрсынбай жаңа есікті ашқан сәтте артына қалдырып келе жатқаны тек ескі пәтер емес, ауыр кезеңнің өзі еді. Ал ашылған есіктің алдында — жаңа өмір, баланың күлкісі, үміт тұр. Дәл осыны сыйлай алған — адам деген атқа лайық азаматтар.