Шымкенттегі жол жөндеу жұмыстары: тұрғындар бір бағытты қозғалысқа дайын болу керек

Қазақстанның үшінші ірі қаласы — Шымкентте маңызды инфрақұрылымдық шаралар аясында Т. Рысқұлов көшесінде жоспарлы жол жөндеу жұмыстары аяқталды. 2026 жылғы 11 қыркүйек күні тұрғындарға хабарлағандай, өткен демалыс күндері — 7 қыркүйектен 8 қыркүйекке дейін — Бәйтереков көшесінен Шаяхметов көшесіне дейінгі аралықта көлік қозғалысы уақытша бір бағытта шектелді. Жұмыстар жоспар бойынша жүргізіліп, белгіленген мерзімде аяқталды. Алайда бұл оқиға Шымкент сияқты серпінді дамып келе жатқан мегаполистегі жол инфрақұрылымының жай-күйі, жөндеу жұмыстарын жоспарлаудың маңыздылығы және тұрғындармен тиімді байланыс орнату мәселесі жөнінде бірнеше маңызды сұрақ туындатады.
Т. Рысқұлов көшесі — Шымкент үшін жай ғана бір жол емес, қаланың орталық аудандарын байланыстыратын артерияларының бірі. Осы тұрғыдан алғанда, кез келген жөндеу жұмыстары мыңдаған жүргізушілер мен жаяу жүргіншілерге тікелей әсер етеді. Қала халқы соңғы жылдары қарқынды өсіп, 2025 жылдың деректері бойынша Шымкент тұрғындарының саны бір миллионнан астам адамды құрайды. Бұл сандар — тек статистика емес, күн сайын жол жүретін, жұмысқа асығатын, балаларын мектепке апаратын нақты адамдар. Сондықтан жол жөндеу хабарландырулары тұрғындарға алдын ала берілуі — азаматтық жауапкершіліктің негізгі белгісі.
Шымкент қалалық жол шаруашылығы департаментінің өкілі Дәулет Сейтқалиевтің айтуынша, Т. Рысқұлов көшесіндегі жөндеу жұмыстары жыл сайынғы профилактикалық бағдарламаның бір бөлігі болып табылады. «Біз жол жабынының тозуын мұқият бақылаймыз. Жөндеуді демалыс күндеріне жоспарлауымыздың басты себебі — жұмыс күндерімен салыстырғанда қозғалыс қарқынының төмен болуы. Бұл тәсіл тұрғындарға туындайтын қолайсыздықты барынша азайтуға мүмкіндік береді», — деді ол. Мамандардың мұндай ұстанымы жол жөндеу саласында кеңінен қолданылатын халықаралық тәжірибемен сәйкес келеді: ірі қалаларда жөндеу жұмыстары қозғалыс аз болатын түнгі уақытта немесе демалыс күндерінде жүргізілуі тиіс.
Жергілікті тұрғындардың бұл жөндеу жұмыстарына реакциясы бір жақты болған жоқ. Бір жағынан, Бәйтереков көшесі маңындағы үйлердің тұрғыны Назгүл Ахметова қалалық әкімшіліктің алдын ала хабарлағанын оң бағалады: «Хабарландыруды әлеуметтік желілерден және ресми арналардан оқыдым. Демалыс күні болғандықтан, жол бағытымды алдын ала жоспарладым. Бір бағытты қозғалыс қолайсыздық туғызды, бірақ ұзаққа созылмады». Алайда кейбір жүргізушілер, атап айтқанда кәсіби таксишілер мен жеткізу қызметі өкілдері, тіпті қысқа мерзімді шектеулердің де табысына тікелей әсер ететінін атап өтті. Осы бағытта жүретін жеке кәсіпкер Серік Омаров: «Екі күн ішінде балама жол арқылы жүргенде бензинге қосымша шығын кетті. Шағын бизнес үшін мұндай жайттар маңызды», — деп пікірін бөлісті.
Шымкенттің жол инфрақұрылымы мәселесі соңғы бірнеше жылда ерекше өзекті болып отыр. Қаланың жедел өсуі, жаңа тұрғын үй массивтерінің салынуы және автомобиль санының артуы жол желісіне үлкен жүктеме түсіруде. Қала статистикасына сүйенсек, 2020–2025 жылдар аралығында тіркелген жеке автомобильдер саны 34 пайызға өскен. Мұндай серпін жол жабынының тез тозуына алып келеді және жөндеу жұмыстарын жиілетуді талап етеді. Осы орайда қалалық бюджеттен жол жөндеуге бөлінетін қаражат та жыл сайын ұлғаюда: 2025 жылы бұл сома алдыңғы жылмен салыстырғанда 18 пайызға артқан.
Жол жөндеу жұмыстарын жоспарлаудың тиімділігін арттыруда тұрғындармен байланыс — шешуші рөл атқарады. Шымкент қала әкімдігі соңғы жылдары ресми хабарландыруларды жеделдетілген арналар арқылы таратуды жолға қойды: ресми сайт, телеграм-каналдар, жергілікті теледидар. Бұл тәжірибе Алматы мен Астананың үлгісінен алынған. Урбанист-зерттеуші Айнұр Бекова бұл бастаманы жоғары бағалайды: «Тұрғындарды алдын ала хабардар ету — смарт-сити тұжырымдамасының негізі. Адамдар өз уақытын жоспарлай алса, наразылық деңгейі күрт төмендейді. Шымкент бұл бағытта дұрыс қадамдар жасап жатыр». Алайда сарапшы бір маңызды кемшілікті де атап өтті: балама бағыттар туралы нақты ақпарат хабарландыруларда толық берілмейтіні тұрғындарды қиын жағдайға қалдырады.
Тарихи тұрғыдан қарасақ, Шымкентте жол инфрақұрылымын жаңарту мәселесі тәуелсіздік алғаннан бері үздіксіз күн тәртібінде тұрады. 1990-шы жылдары экономикалық дағдарыс кезінде жол жөндеуге қаражат жетіспей, бірқатар негізгі көшелер жүлгелі-шұңқырлы күйде қалды. 2000-шы жылдардан бастап жағдай біртіндеп жақсарып, 2010-шы жылдары ірі жол жобалары іске асырылды. Бүгінгі жоспарлы жөндеу жұмыстары — сол ұзақ жолдың жалғасы, инфрақұрылымдық мәдениеттің қалыптасу белгісі.
Алдағы перспективаларға келетін болсақ, қалалық жоспарлаушылар Шымкенттің орталық бөлігіндегі бірқатар негізгі көшелердің кешенді жаңартылуы бойынша жұмыстар жалғасатынын хабарлайды. Т. Рысқұлов көшесіндегі осы жөндеу жұмыстары — сол үлкен жоспардың шағын, бірақ мазмұнды бөлшегі. Тұрғындар мен сарапшылардың ортақ үміті бір: жөндеу жұмыстары сапалы, уақтылы және халықты барынша аз мазалайтын тәртіппен жүргізілсін. Ал қалалық басқару органдары тарапынан ашықтық пен тиімді байланыс саясаты сақталса, Шымкент тұрғындарының сенімі мен ынтымақтастығы да арта бермек.