Шымкенттің өнеркәсіп картасына жаңа атау: «QAZALPAK» қазақстандық қаптама өндірісінің жаңа беті

11 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласының «Оңтүстік» индустриялық аймағынан келген жаңалық отандық өндіріс саласы үшін тағы бір маңызды оқиғаны белгіледі. Алюминий банкілер мен заманауи қаптама материалдарын өндіруге мамандандырылған «QAZALPAK» ЖШС кәсіпорны республика деңгейінде назар аударып отыр. Бұл — жай ғана зауыттың іске қосылуы емес, импортқа тәуелді елдің өз жолын іздеуінің нақты белгісі.
Қаптама өнеркәсібі — заманауи экономиканың көзге көрінбейтін, бірақ өте маңызды тірегі. Азық-түлік, фармацевтика, сусын, косметика, химия — осы салалардың барлығы қаптамасыз өмір сүре алмайды. Қазақстанда бұл сектор ұзақ жылдар бойы импортқа, негізінен Ресей, Қытай және Еуропа елдеріне тәуелді болды. Ұлттық статистика агенттігінің деректеріне сүйенсек, елімізде бұрын тұтынылатын қаптама материалдарының 60-70 пайызға жуығы шетелден әкелінген. Мұндай жағдай кәсіпкерлердің шикізат бағасына, логистика мерзіміне, тіпті шет ел валютасының курсына тікелей тәуелді болуын туғызды. «QAZALPAK» сияқты кәсіпорындардың пайда болуы осы теңсіздікті жоюдың бастапқы қадамы болып табылады.
Кәсіпорынның тарихы 2020-шы жылдардың басынан бастау алады. Сол кезеңде мемлекет «Қазақстанда жасалған» бағдарламасы шеңберінде отандық өндірісті қолдауды күшейтіп, индустриялық аймақтарда жаңа кәсіпорын ашқысы келген инвесторларға жер, инфрақұрылым және салықтық жеңілдіктер ұсына бастады. «Оңтүстік» индустриялық аймағы осы саясаттың нақты жемісі ретінде Шымкентте бой көтерді. Бүгінде аймақта ондаған кәсіпорын жұмыс істеп, мыңдаған адамды жұмыспен қамтып отыр. «QAZALPAK» ЖШС осы аймақтың стратегиялық маңыздылығын растайтын тағы бір дәлел болды.
«Бізге ең басынан қиын болды, өйткені алюминий өңдеу саласы үшін мамандандырылған жабдықтар, білікті инженерлер керек еді. Бірақ мемлекеттің қолдауы және нарықтың нақты сұранысы бізге алға жылжуға мүмкіндік берді», — дейді кәсіпорын басшысы Ерлан Сейітов. Оның айтуынша, өндіріс қуаты толық іске қосылған жағдайда жылына миллиондаған алюминий банкі шығаратын болады. Бұл — тек Шымкент пен Оңтүстік Қазақстан аймағының ғана емес, бүкіл республиканың сусын өндіруші, тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарының қажеттілігін жабуға жеткілікті көлем. Экономист-сарапшы Гүлнар Әбдіқалықова бұл туралы: «Жергілікті қаптама өндірісі — тізбектің бір буыны ғана сияқты көрінеді, бірақ шын мәнінде ол бүкіл өнеркәсіп экожүйесін қалыптастырады. Шикізат жеткізушілер, логистика компаниялары, жергілікті жұмыс күші — бәрі де пайда табады», — деп атап өтті.
Алюминий банкілер өндірісі технологиялық жағынан күрделі процесс болып табылады. Металды қажетті формаға келтіру, ішкі қабатты өңдеу, ластануды болдырмайтын сапа бақылауы — осы кезеңдердің барлығы заманауи жабдықты және жоғары білікті мамандарды қажет етеді. «QAZALPAK» осы мақсат үшін Еуропалық технологиялық шешімдерді таңдаған. Кәсіпорын инженерлері Австрия мен Германияда тағылымдамадан өткен. Бұл Қазақстан үшін де маңызды: адами капиталдың дамуы, жаңа технологиялық құзыреттіліктердің пайда болуы — ұзақ мерзімді перспективада тек экономикалық емес, зияткерлік дамудың да кепілі.
Шымкент қаласы өнеркәсіп орталығы ретінде Қазақстанның Оңтүстік аймағында ерекше орын алады. Ірі тұрғын халық, дамыған логистика желісі, Өзбекстан мен Қырғызстанға шекаралас орналасуы — осының барлығы қалаға бірегей экономикалық артықшылық береді. Шымкентте өндірілген өнім тек ішкі нарықпен шектелмеуі мүмкін. «QAZALPAK» өнімдері орта мерзімді перспективада көрші мемлекеттерге экспортталуы ықтимал. Өзбекстанда сусын нарығы қарқынды дамып келе жатқанын ескерсек, алюминий банкілерге деген сұраныс одан әрі артпақ. Шымкент пен Ташкент арасындағы жақын географиялық қашықтық логистикалық шығындарды едәуір азайтады.
Жергілікті кәсіпкерлер мен тұрғындар бұл жаңалықты оң қабылдады. «Бізге осындай зауыттар керек болды. Балаларымыз жұмыс тапсын, ауданымыз дамысын» — деді аймақта тұратын жасы елуден асқан Зауреш Мұхамеджанова. Шымкент қалалық әкімдігі де кәсіпорынның ашылуын ресми деңгейде жылы қарсы алды. Экономика жөніндегі вице-әкім Данияр Қасымов: «Индустриялық аймақтарда осындай кәсіпорындардың пайда болуы — қаламыздың болашаққа инвестициясы. Алдағы бес жылда осы аймақта тағы кемінде он жаңа өндіріс объектісін іске қосуды жоспарлап отырмыз», — деп мәлімдеді.
Ұзақ жылдар бойы Кеңес дәуірінің ескі мұрасымен өмір сүрген Шымкент өнеркәсібі бүгінде сапалы жаңару кезеңінен өтіп жатыр. «QAZALPAK» сияқты кәсіпорындар — бұл өзгерістің символы. Жаңа буын кәсіпкерлері, заманауи технологиялар, нарыққа бағытталған ойлау жүйесі — отандық өнеркәсіптің жаңа бетін айқындайды. Қазақстан тауарлары бәсекеге қабілетті болуы мүмкін екенін дәлелдейтін мұндай мысалдар болашаққа деген сенімді нығайтады. Ішкі нарықтағы импортты ысырып шығарып, өз өнімімен орын алу — бұл жай ғана бизнес жетістігі емес, ұлттық мақтаныш пен экономикалық тәуелсіздіктің нақты көрінісі.