Шымкентте 30 отбасы арман үйіне қол жеткізді: Баспана мәселесі шешіліп жатыр

19 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының Асар-2 шағынауданында бүгін ерекше бір сәт болды: 30 отбасы өздерінің жаңа пәтерлерінің кілтін алды. Бұл пәтерлер оларға кейіннен сатып алу құқығымен жалға берілді. Кілт тапсыру рәсіміне Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков жеке басымен қатысып, тұрғындарды бұл қуанышты оқиғамен құттықтады. Алайда бұл шара жай ғана бір рәсім емес — Қазақстандағы баспана мәселесін шешудің ауқымды бағдарламасының бір бөлігі.
Шымкент — Қазақстанның үш республикалық маңызы бар қаласының бірі болып 2018 жылы бекітілгеннен бері халқының саны тез өсуде. Бүгінгі күні бұл қалада үш миллионнан астам адам тұрады. Халықтың мұндай жылдам өсуі тұрғын үй нарығына орасан зор қысым түсіреді. Статистика комитетінің деректері бойынша, Шымкентте тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтардың саны соңғы бес жылда екі есеге жуық өскен. Сарапшылардың есептеуінше, қалада кемінде 40 000-нан астам отбасы баспана жағдайын жақсартуды қажет етеді. Бұл цифрлар мемлекеттің баспана саясатын неліктен күшейтуге мәжбүр болғанын айқын көрсетеді.
Кілт тапсыру рәсімінде сөз сөйлеген Ғабит Сыздықбеков бұл бастаманың ерекше маңыздылығын атап өтті. «Біз тек қана пәтер бермеп отырған жоқпыз — біз адамдарға болашаққа деген үміт беріп отырмыз. Сатып алу құқығымен жалдамалы тұрғын үй бағдарламасы — бұл Шымкент тұрғындарының өз үйлерінің иесі болуына мүмкіндік беретін ең қолжетімді жол», — деді ол. Әкімнің сөзі жиналған тұрғындар арасында үлкен қолдауға ие болды. Жаңа пәтер алушылардың бірі, екі баланы тәрбиелеп жатқан жалғызбасты ана Зауреш Мұқанова: «Осы күнді жылдар бойы күттім. Енді балаларыма тұрақты үй бере алатыныма қуаныштымын. Ай сайынғы төлемдер маған ауырлық тудырмайды, сондықтан бұл шарттар өте қолайлы», — деп бөлісті.
Сатып алу құқығымен жалдамалы тұрғын үй механизмі Қазақстанда бірнеше жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Бұл бағдарламаның негізгі ерекшелігі — азаматтар алдымен нарықтық бағадан айтарлықтай төмен мөлшерде ай сайынғы жалдау ақысын төлей отырып пәтерде тұрады, содан кейін белгілі бір мерзім өткен соң оны толық меншігіне өткізіп алуға мүмкіндік алады. Бұл тәсіл бір жағынан ипотекалық несиеден арзанырақ, екінші жағынан — тұрғынды кедейшілік тұзағына түсірмейтін икемді шешім болып саналады. «Ел тұрғын үй» бағдарламасы аясында 2022 жылдан бастап осы формат бойынша Қазақстан бойынша 15 000-нан астам отбасы пәтер алған деп мәлімделген.
Асар-2 шағынауданындағы жаңа үйлер барлық қажетті инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылыммен жабдықталған: газ, су, электр қуаты, кәріз жүйелері толық іске қосылған. Үйлер қолданыстағы құрылыс нормаларына сәйкес салынып, мемлекеттік техникалық бақылаудан сәтті өткен. Тұрғын үй алушылардың ішінде мүгедектігі бар азаматтар, ерекше қажеттіліктері бар балаларды тәрбиелейтін отбасылар, жетімдер мен толық емес отбасылар бар. Яғни бағдарлама ең алдымен қоғамның осал топтарын қолдауға бағытталған. Шымкент қалалық тұрғын үй комитетінің өкілі Нұрлан Жақыпов: «Біз жай санды толтырып отырған жоқпыз. Кімнің шынымен көмекке мұқтаж екенін анықтап, соларға басымдық беруді мақсат тұттық», — деп нақтылады.
Бұл қадамның қоғамдық маңыздылығы ерекше. Мүгедектігі бар тұлғалар мен ерекше балалары бар отбасылар үшін тұрақты баспана — бұл тек тіршілік кеңістігі ғана емес, ол — медициналық көмекке, білімге және әлеуметтік қызметтерге тұрақты қол жетімділіктің кепілі. Бұрын жалдамалы пәтерде тұрып, жыл сайын мекен-жайын ауыстыруға мәжбүр болған мүгедектігі бар Самат Дүйсебаев: «Тұрақты мекен-жай — бұл менің балаларыма сапалы мектепке бару, дәрігерге тіркелу мүмкіндігі. Бұл жай үй емес — бұл қалыпты өмірдің іргетасы», — деді.
Шымкент билігі бұл бағдарламаны болашақта одан әрі жалғастыруды жоспарлауда. 2027 жылы тағы кемінде 120 отбасыны осы механизм бойынша тұрғын үймен қамтамасыз ету жоспарланған. Бұл үшін қалалық бюджеттен де, «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» арқылы да қаражат бөлінетін болады. Урбанистика және тұрғын үй саясаты сарапшысы Айгүл Бекова бұл бастаманы оң бағалай отырып, бірнеше маңызды ескертпе айтты: «Бағдарлама дұрыс бағытта жүріп жатыр. Дегенмен, сатып алу мерзімі мен шарттарының ашықтығын одан сайын арттыру керек. Тұрғындар өздерінің міндеттемелерін толық түсінуі тиіс, ал бюрократиялық тосқауылдар барынша азайтылуы шарт». Сарапшының пікірінше, мұндай бағдарламалар дамыған елдерде баспана мәселесін шешудің тиімді жолы ретінде дәлелденген — Сингапур, Нидерланды және Финляндия тәжірибесі соның айқын дәлелі.
Шымкентте 30 отбасының жаңа үй алуы — бұл ауқымды мәселенің бір ғана бөлігі. Алайда дәл осындай қадамдар жинақтала келе жүйелі өзгеріс тудырады. Баспана — бұл адамның конституциялық құқығы, ал мемлекет оны жүзеге асыруда нақты қадамдар жасап жатыр. Маңғыстауда, Алматыда, Астанада да ұқсас бағдарламалар жүріп жатыр. Бәлкім, алдағы жылдары «тұрғын үй мәселесі бар» деген тіркес Қазақстан үшін тарихи ұғымға айналар. Бүгінгі 30 отбасының бақытты жүздері сол болашақтың жарқын бастамасы екенін ешкім жоққа шығара алмайды.