Шымкент инвестициялық алаңға айналды: форумда 4,8 миллиард долларлық келісімдер жасалды

2026 жылдың 22 қазанында Шымкент қаласы халықаралық іскерлік қауымдастықтың назарын тағы бір рет өзіне аударды. Қазақстанның оңтүстік астанасында өткен IX Kazakhstan Global Investment Roundtable — Қазақстанның жаһандық инвестициялық дөңгелек үстелі — елімізді шетелдік капитал үшін тартымды нысанаға айналдыру бағытындағы ең ірі жиындардың біріне айналды. Форумға 40-тан астам елден 500-ден астам инвестор мен бизнес өкілі қатысып, барлығы 4,8 миллиард долларлық құжаттарға қол қойылды. Бұл — тек сан ғана емес, Қазақстанның жаңа экономикалық ниетін айқындайтын стратегиялық сигнал.
Kazakhstan Global Investment Roundtable форумы бірінші рет 2015 жылы өткізілген болатын. Сол кезден бері ол жыл сайын елдің инвестициялық мүмкіндіктерін дүние жүзіне таныстыратын негізгі платформаға айналды. Алайда бұрынғы жиындардың басым бөлігі Алматы мен Астанада өткізіліп келді. Форумның Шымкентте тоғызыншы рет жинақталуы — кездейсоқтық емес. Бұл шешімнің астарында қалыптасқан нақты экономикалық логика бар: Шымкент соңғы бес жылда оңтүстік Қазақстанның ең жылдам дамып жатқан өнеркәсіптік және көліктік-логистикалық торабына айналды. Халқы 1,3 миллионнан асатын бұл қалада мұнай өңдеу, фармацевтика, тамақ өнеркәсібі және құрылыс материалдары салаларындағы ірі кәсіпорындар шоғырланған.
Пленарлық сессияны ашып сөйлеген Премьер-Министр Олжас Бектенов инвестициялық ортаны жақсартуға байланысты мемлекеттің ұстанымын нақты баяндады. Ол: «Бізге бүгін жай ғана шикізатты экспорттаушы ел болу жеткіліксіз. Біз тереңдетілген өңдеу, жоғары технологиялар және жоғары қосылған құн — осы үш бағытта нақты жұмыс жасауымыз керек» — деп атап өтті. Премьер-министрдің сөзі бос уәде ретінде қабылданбады: форум барысында үкімет өкілдері инвестициялық заңнамадағы соңғы реформалар туралы егжей-тегжейлі баяндамалар жасап, арнайы экономикалық аймақтардағы жеңілдіктер жүйесін таныстырды.
Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков та пленарлық сессияда сөз сөйлеп, қаланың жаңа инвестициялық мүмкіндіктерін сипаттады. «Шымкент — Орталық Азияның географиялық жүрегі. Біз Қытайдан Еуропаға баратын «Орта дәліз» маршрутының тікелей өтетін нүктесіндеміз. Бұл артықшылықты пайдалана отырып, қала 2030 жылға дейін өңдеуші өнеркәсіп өнімінің көлемін екі есеге арттыруды жоспарлайды» — деді ол. Форум шеңберінде Шымкентте жүзеге асырылатын жобалар ерекше назар аударды: Alsera жылыжай кешенінің құрылысы мен QazAlPack зауытының іске қосылуы — жергілікті деңгейде шын мәнінде жаңа жұмыс орындарын беретін нақты жобалар ретінде бағаланды.
Форумға қатысқан халықаралық компаниялардың тізімі іскерлік қауымдастықты таң қалдырды. Boeing, Ислам даму банкі, Masdar, Sarens Kazakhstan және Lasselsberger Group — осы атаулардың бір алаңда жиналуы Қазақстанға деген шынайы қызығушылықтың куәсі. Boeing өкілі Джонатан Харрис: «Қазақстан авиация инфрақұрылымын дамытуда айтарлықтай ілгері басты. Біз осы нарықта ұзақ мерзімді серіктестікке мүдделіміз» — деп мәлімдеді. Masdar компаниясының жаңартылатын энергетика саласындағы жобаларына қатысты қол қойылған меморандум болса, Ислам даму банкінің өкілі Бинту Кейта агроөнеркәсіп кешеніне инвестиция тартуда банктің қолдауын жалғастыратынын растады.
Форумда талқыланған тақырыптар өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығымен шектелген жоқ. Цифрландыру, IT-инфрақұрылым және жоғары технологиялық жобалар — пленарлық күн тәртібінің толыққанды бөлігін құрады. Сарапшылар атап өткендей, жасанды интеллект пен деректерді өңдеу саласындағы инвестициялар Қазақстан үшін жаңа өсу нүктесіне айналу мүмкіндігіне ие. Алматыда жұмыс жасайтын IT-сектордың өкілі Диас Нұрланов: «Биыл форумда алғаш рет технологиялық стартаптар мен венчурлық қор өкілдері бір үстел басына жиналды. Бұл — Қазақстанның цифрлық экономикаға деген ниетінің айқын белгісі» — деп пікір білдірді.
Форумның жалпы қорытындысын бағалайтын болсақ, 4,8 миллиард доллар — тек бір жиынның жетістігі ғана емес, бұл соңғы жылдарда жүргізілген жүйелі жұмыстың жемісі. Дүниежүзілік банктің деректеріне сәйкес, Қазақстанға тікелей шетелдік инвестициялар 2023 жылы 28 миллиард долларға жеткен. 2025 жылы бұл көрсеткіш 32 миллиард долларды құрады деп болжанды. Форумда жасалған бүгінгі келісімдер осы өрлеу үрдісін одан әрі нығайтады деп күтілуде. Экономист Айгүл Сейтқали өз бағасын берді: «Бұл форумның ерекшелігі — ол жай ғана ниет хаттарымен шектелмей, нақты инвестициялық шарттарға, нақты жобаларға бағытталған. Бұл тәсіл нәтиже береді».
Шымкентте өткен IX форум тарих беттеріне тек сандармен емес, символдық маңызымен де жазылады. Астана мен Алматымен қатар Шымкент енді Қазақстанның үшінші ірі инвестициялық орталығы ретінде танылды деп айтуға толық негіз бар. Алдағы жылдары бүгін қол қойылған келісімдердің іске асырылуы — мемлекет пен инвесторлар алдындағы ортақ жауапкершілік. Аналитиктердің пікірінше, егер бұл жобалардың 70 пайызы белгіленген мерзімде жүзеге асса, Оңтүстік Қазақстан өңірі 2030 жылға дейін ел ішіндегі ең жылдам дамитын экономикалық аймаққа айналуы мүмкін. Бүгінгі Шымкент — жай ғана форум өткізген қала емес, ол Қазақстанның болашаққа жасаған нақты қадамының символына айналды.