Шымкент қалалық абаттандыру ережелері жаңартылуда: тұрғындар не өзгеретінін білуі тиіс
Шымкент қалалық абаттандыру ережелері жаңартылуда: тұрғындар не өзгеретінін білуі тиіс
23 шілде 2026 жыл. Шымкент қалалық абаттандыру ережелерін түбегейлі жаңарту жұмыстары ресми сатыға шықты. «Ашық НҚА» порталында 2020 жылы бекітілген Шымкент аумағын абаттандыру ережелерін күші жойылды деп тану туралы мәслихат шешімінің жобасы жарияланды. Бұл жаңалық қалада тұратын миллионнан астам тұрғынды тікелей қозғайды, өйткені жаңа ережелер күнделікті өмірдің барлық салаларына — көшелерді тазарту мен жасыл желекті қорғаудан бастап дворлардағы автотұрақ мәселесіне дейін қатысты.
Абаттандыру ережелерін жаңарту қажеттілігі кездейсоқ туындаған жоқ. Бұған дейін Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі 1 шілдеден бастап күшіне енген қалалар мен елді мекендер аумақтарын абаттандырудың жаңа Үлгілік ережелерін бекіткен болатын. Заңнама бойынша жергілікті нормативтік-құқықтық актілер жаңартылған республикалық талаптарға сәйкес келтірілуге тиіс. Осы міндетті орындау мақсатында комфортты қалалық орта дамыту басқармасы тиісті жобаны дайындады. Бұл — тек формальды рәсімдеу емес, қала тұрғындарының тұрмыс сапасын нақты жақсартуға бағытталған кешенді реформа.
Жаңа ережелердің ең маңызды жаңалықтарының бірі — коммуналдық қызметтерге ауа температурасы +25 °C-тан жоғары болған кезде проезд бөліктерін, тротуарларды және кіре берістерді міндетті түрде суару талабы. Шымкент климатының ерекшелігін ескерсек, бұл талаптың өзектілігін асыра бағалау мүмкін емес. Қала жыл бойына жоғары температура мен шаңды ауа жағдайларымен күреседі. Санитарлық-эпидемиологиялық мониторинг деректеріне сүйенсек, жазғы маусымда Шымкент ауасының шаңдануы рұқсат етілген нормадан бірнеше есе асып түседі. Осы тұрғыдан алғанда, проезд бөліктері мен тротуарларды суаруды міндетті шараға айналдыру — халықтың денсаулығын қорғаудың нақты тетігі болмақ. Қалалық инфрақұрылым сарапшыларының пікіріне сүйенсек, осындай суару жүйесін тұрақты жүргізу қала ауасындағы шаңның деңгейін 30-40 пайызға дейін төмендетуге мүмкіндік береді.
Жауын суы канализациясы мен арық желісіне қатысты талаптар да айтарлықтай өзгерді. Бақылау және жауын суы қабылдағыш құдықтарды жылына кемінде бір рет тексеріп, тазарту міндеті бекітілді. Бұл норма өткен жылдары Шымкентте жиі орын алған жауын-шашын кезіндегі су тасқыны мәселесін шешуге септігін тигізуі мүмкін. Оның үстіне, жөндеу және коммуналдық жұмыстар барысында қызметтерге жолға, тротуарға және газонға су төгуге қатаң тыйым салынды. Бұрын мұндай жағдайлар тұрғындар арасында жиі наразылыққа себеп болып келді: жөндеу жұмыстарынан кейін жолдар апталар бойы лас және сулы күйде қалатын. Жаңа ережелер мұндай жайттарға нүкте қоюы тиіс.
Дворлардағы автотұрақ мәселесі де ережелер жобасында арнайы қарастырылған. Құрылысшылар мен коммуналдық қызметтер бұдан былай газондарда автокөліктің тұрақтауына жол бермейтін физикалық кедергілер орнатуға міндетті болады. Алайда бір мезгілде өзбетінше бетон блоктар, бағандар, тізбектер мен өзге де кедергілер орнатуға тыйым салынады. Бұл талап қарама-қайшы сияқты көрінгенімен, мақсаты айқын: газондарды қорғау да, дворлар ішіндегі жүру жолдарын бітемеу де бір мезгілде қамтамасыз етілуге тиіс. Тұрғын үй кешендерінің ашық аумақтарын реттеу — ірі қалалардың барлығы үшін өткір мәселе. Шымкенттің соңғы жылдары жедел өскенін ескерсек — тек 2015-2025 жылдар аралығында қала халқы 30 пайыздан астамға ұлғайды — дворлардағы тәртіпті заңнамалық тұрғыдан нығайту бүгінгі күннің шұғыл міндеті болып табылады.
Жасыл желекті қорғауға арналған жеке блок та назар аударарлық. Құрылыс, жөндеу немесе жер жұмыстары кезінде орындаушылар ағаштар мен бұталарды арнайы техника, топырақ және құрылыс материалдарының зақымынан міндетті түрде қорғауға тиіс болады. Бұл талап Шымкент үшін ерекше маңызды: климаттың өзгеруі жағдайында қаланың жасыл желегі сирей бастаған, ал жаппай құрылыс барысында ескі ағаштар жиі зиян шегеді немесе мүлдем жойылып кетеді. Экологтардың деректеріне қарағанда, соңғы бес жылда Шымкентте 2000-нан астам ағаш жойылып кеткен. Жаңа ережелер жасыл желекті сақтауды заңды міндеттемеге айналдыру арқылы осы үрдіске тосқауыл қоюы мүмкін.
Санитарлық нормалар тұрғысынан алғанда, нарықтар, АЗС, техникалық қызмет станциялары, автожуу орындары, жазғы кафелер, демалыс аймақтары және өзге де жаппай барылатын орындар стационарлық дәретханалармен немесе орталық кәріз жоқ болса биотуалетпермен жабдықталуы шарт. Жатқа шұңқырлар пайдалану мүлдем тыйылады. Авариялық жұмыстарды жоюға 12 сағат, зақымданған абаттандыру элементтерін — жол жабынын, тротуарларды немесе арық жүйесін — толық қалпына келтіруге 72 сағат беріледі. Бұл мерзімдердің орындалуын бақылау жүйесі қандай болатыны — тұрғындар мен сарапшылар үшін ашық сұрақ болып қала береді.
Жоба туралы пікірін ортаға салған комфортты қалалық орта дамыту басқармасы «бұл шешімді қабылдау теріс әлеуметтік-экономикалық, құқықтық салдарларға әкелмейтінін және ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге ықпал етпейтінін» атап өткен. «Ашық НҚА» порталындағы жобаның қоғамдық талқылауы 24 шілде 2026 жылға дейін жалғасады. Кез келген Шымкент тұрғыны немесе мүдделі тарап өз ескертулері мен ұсыныстарын портал арқылы білдіруге мүмкіндігі бар. Жаңа ережелер бекітілгеннен кейін олардың іс жүзінде қалай жұмыс істейтіні тұрғындардың белсенді азаматтық ұстанымына да байланысты болмақ.
