Кәсіби білім ортақ: Атырау мен Қызылорда мамандары тазарту кешенінде тәжірибе алмасты

6 тамыз 2026 жыл. «Су ресурстары – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің Кәріз-тазарту құрылыстары кешені бүгін де өз есігін ашық ұстады — бұл жолы нысанға Атырау және Қызылорда қалаларынан арнайы іссапармен келген мамандар топтары қонақ болды. Бұл кездесу тек қарапайым танысу сапары емес, сала мамандарының өзара іс-қимылын нығайтуға бағытталған жүйелі жұмыстың бір буыны ретінде маңызды мағынаға ие болды.
Қазақстанда су ресурстарын басқару мәселесі соңғы жылдары бұрынғыдан да өткір күн тәртібіне шығып отыр. Елімізде жылына бірнеше миллиард текше метр сарқынды су жиналатыны белгілі: осының барлығы сапалы тазартуды қажет етеді, ал бұл үдерісті дұрыс ұйымдастыру — ауқымды инженерлік, экологиялық және ұйымдастырушылық шешімдерді талап ететін күрделі міндет. Статистикаға жүгінсек, Қазақстанның орташа қалалық аудандарында сарқынды суларды тазарту инфрақұрылымын жаңғыртуға деген сұраныс жыл сайын 12–15 пайызға өсіп келеді. Атырау мен Қызылорда сияқты өңірлерде — мұнай өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығы ірі қарқынмен дамып жатқан аймақтарда — бұл сұраныс бірнеше есе жоғары. Дәл осы жағдай аймақаралық тәжірибе алмасуды бүгінгі күнде аса мәнді етеді.
Іссапарға қатысқан мамандар кешенде сарқынды сулардың қабылдануынан бастап толық тазарту кезеңіне дейінгі технологиялық тізбекті толықтай зерделеді. Олар жабдықтардың жұмысын орнында бақылап, инженерлік шешімдермен танысты. Кешеннің бас технологы Бауыржан Сейіткалиевтің айтуынша, нысан тәулігіне мыңдаған текше метр сарқынды суды халықаралық экологиялық стандарттар деңгейінде тазартуға қабілетті: «Біздің кешен тек өндірістік нысан ғана емес — бұл тірі инженерлік организм. Мұнда механикалық, биологиялық және химиялық тазарту сатылары бір-бірімен тығыз байланыста жұмыс істейді. Осы тізбекте бір буын ақсаса, бүкіл жүйенің тиімділігі күрт төмендейді». Оның сөзінше, алдыңғы жылдармен салыстырғанда тазарту тиімділігі айтарлықтай өскен, ал энергия тиімділігін арттыруға бағытталған инженерлік шешімдердің енгізілуі операциялық шығындарды 20 пайызға дейін қысқартуға мүмкіндік берген.
Атырау қаласынан келген су бұру желілерінің жетекші инженері Гүлнар Оразбаева іссапардың нәтижесімен ашық бөлісті: «Мен мұнда бірнеше жаңалық ашым ашты деп айта аламын. Атырауда мұнай өнеркәсібі қалдықтарымен ластанған сулармен жұмыс жасауда өзіндік қиындықтарымыз бар. Бұл жерде қолданылатын биологиялық тазарту технологиялары бізге де икемделуі мүмкін деп ойлаймын. Ең бастысы — тәжірибесі мол мамандармен тікелей сөйлесу мүмкіндігі туды». Қызылордадан келген мамандар да өз кезегінде суару жүйелерінің ерекшеліктері мен ауылшаруашылық суларын кәдеге жаратудың жолдарын талқылауда белсене қатысты.
Кездесу барысында тараптар бірнеше өзекті мәселені ортаға салды. Солардың ішінде кәріз желілерінің тозуы, жаңа тазарту реагенттерін пайдалану тәжірибесі, автоматтандыру жүйелерін енгізу мүмкіндіктері, сондай-ақ мамандар тапшылығы мәселесі ерекше тоқталуды қажет еткен. «Су бұру саласында орта буын мамандардың тапшылығы шынайы мәселеге айналып отыр. Іссапар сияқты форматтар бізге теориялық білімнен тыс, нақты практикалық дағдыларды меңгерген мамандар дайындауға үлкен көмек», — деді Қызылорда мемлекеттік коммуналдық шаруашылық кәсіпорнының өкілі Нұрлан Досымов.
Бұл іс-шараның тарихи тұрғыдан маңыздылығы да назардан тыс қалмады. Кеңестік кезеңде су шаруашылығы саласындағы салааралық байланыстар орталықтан реттелетін. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында бұл тетіктер ыдырап, өңірлер жекелей жұмыс жасауға мәжбүр болды. Алайда бүгінгі іссапарлар мен тәжірибе алмасу форматтары сол үзілген жіпті жаңа, заманауи негізде қалпына келтіруге қызмет етеді. «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС осы бағытта жүйелі жұмыс атқарып, өзін саладағы білім орталығына айналдырып келеді.
Серіктестіктің бас директоры Тимур Жаксыбеков өңіраралық ынтымақтастыққа ерекше мән беретіндерін атап өтті: «Бізге үйренетін нәрсе де жетерлік, үйрететін нәрсе де бар. Осы диалогты тұрақты ұстап, жыл сайын немесе жарты жылда бір рет бас қосатын болсақ, саладағы жалпы деңгейіміз сөзсіз өседі. Бір өңірдің жетістігі — барлығымыздың жетістігі, өйткені таза су мен таза қоршаған орта — ортақ байлығымыз». Оның сөзіне сарапшылар да қосылады: саладағы озық тәжірибенің жылдам таратылуы Қазақстандағы тазарту инфрақұрылымының жалпы деңгейін арттыруда шешуші рөл атқарады.
Болашақ перспективалар да анық байқалады. Осы іссапардың нәтижесінде тараптар аймақаралық жұмыс тобын құру туралы бастамамен шыққан. Топтың алдына бірнеше міндет қойылды: тәжірибелік нұсқаулықтарды бірге жасау, бірлескен оқу семинарларын өткізу және сала мамандарын тарту мақсатында ортақ ақпараттық алаң ашу. «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС-нің Кәріз-тазарту құрылыстары кешені бұрынғысынша тек тазарту нысаны ретінде емес, кәсіби білім мен тәжірибенің тірегі ретінде де жұмысын жалғастырады. Өйткені су ресурстарын ұтымды басқару — бүгінгі Қазақстанның ертеңі үшін стратегиялық маңызы бар міндет.