Петропавлдан келген әріптестер: цифрлық су есебі саласындағы тәжірибе алмасу

17 тамыз 2026 жылы Қазақстанның су шаруашылығы саласында маңызды оқиға болды — Петропавл қаласының мамандары «Водные ресурсы – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне жұмыс сапарымен келді. Бұл визит жай ғана іссапар емес, ол еліміздің су ресурстарын басқару жүйесін жаңғырту жолындағы маңызды қадам болып табылады. Тараптар арасындағы тәжірибе алмасу аясында ұйымдастырылған кездесу барысында мамандар автоматтандыру, цифрлық есеп жүргізу және NB-IoT технологиясы негізіндегі қашықтан деректер беру жүйелерімен танысты.
Қазіргі таңда Қазақстандағы су шаруашылығы саласы терең реформалану кезеңін бастан кешіруде. Елімізде ауыз судың сапасы мен жеткізілу тиімділігін арттыру мәселесі мемлекеттік деңгейде басымдыққа ие болып отыр. Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстан халқының шамамен 15-20 пайызы әлі күнге дейін орталықтандырылған сумен жабдықтау жүйесіне толық қол жеткізе алмайды, ал қалаларда су жоғалтулары кейбір жерлерде 30-40 пайызға жетеді. Осындай жағдайда «Водные ресурсы – Маркетинг» сияқты кәсіпорындардың инновациялық шешімдерді іс жүзінде қолдануы ерекше мән-маңызға ие болады. Петропавл мамандарының осы кәсіпорынға арнайы келуі — аймақтар арасындағы ынтымақтастықтың нақты бір үлгісі.
Жұмыс сапары барысында «Водные ресурсы – Маркетинг» кәсіпорнының мамандары қонақтарға негізгі технологиялық шешімдерін егжей-тегжейлі таныстырды. Ерекше назар аударған бөлім — NB-IoT технологиясы негізіндегі цифрлық су тұтыну есебі жүйесі болды. Бұл жүйе су өлшегіш аспаптардан деректерді автоматты түрде жинап, оператордың бақылау орталығына қашықтан жіберуге мүмкіндік береді. Осылайша диспетчерлер нақты уақыт режимінде су тұтыну көлемін бақылап, желідегі ақаулар мен ысыраптарды тез анықтай алады. Кәсіпорынның бас инженері Асқар Бейсенов бұл туралы: «Біздің жүйеміз желіде болып жатқан барлық өзгерістерді жедел көрсетеді. Бұрын бригада жіберіп, орнында тексеру қажет болса, енді бірнеше минут ішінде проблеманың қай нүктеде екенін анықтай аламыз. Бұл уақытты да, шығынды да үнемдейді», — деді.
Петропавлдан келген мамандар өздерін таныстырып, қаладағы су шаруашылығының ағымдағы жай-күйі туралы баяндады. Солтүстік Қазақстан облысының орталығы болып табылатын Петропавл қаласының су жүйесі жаңғыртуды қажет ететін ескі инфрақұрылымға сүйенеді. Қаланың тиісті бөлімінің басшысы Динара Мұқашева: «Бізде де автоматтандыру мен цифрландыру мәселелері өткір тұр. Бүгін мұнда келгенімізде, іс жүзінде жұмыс істеп тұрған жүйені өз көзімізбен көрдік. Бұл бізге өз жоспарларымызды нақтылауға зор көмек», — деп пікір білдірді. Қонақтар су өлшегіш аспаптардың орнатылу ерекшеліктерімен, бақылау орталығының жұмыс принциптерімен және деректерді талдау тәсілдерімен мұқият танысты.
NB-IoT технологиясы — Narrowband Internet of Things деген ұғымның қысқартылуы — заттардың интернеті саласындағы төмен жиілікті байланыс стандарты болып табылады. Бұл технология тұрақты байланыс сигналы жоқ жерлерде де сенімді жұмыс істей алады, батарея заряды ұзақ уақытқа жетеді және шығыны салыстырмалы түрде аз. Дәл осы қасиеттері оны су шаруашылығы саласына ерекше қолайлы етеді, себебі су өлшегіштер жер астында немесе қол жетімсіз жерлерде орналасады. Әлемдік тәжірибеде бұл технологияның қолданысқа енгізілуі су жоғалтуларын орташа есеппен 20-25 пайызға азайтып, операциялық шығындарды едәуір төмендеткені дәлелденген. Еуропа елдерінде — Германияда, Нидерландыда, Данияда — «ақылды» су есебі жүйелері жаппай таралып, коммуналдық шаруашылықтың ажырамас бөлігіне айналды.
Кездесуде екі тараптың мамандары тәжірибе алмасумен ғана шектелмей, болашақтағы ынтымақтастық бағыттарын да талқылады. Петропавл мамандары қаладағы пилоттық жобаны бастауға ниет білдіріп, «Водные ресурсы – Маркетинг» кәсіпорнымен техникалық консультация форматында байланысты жалғастыруға келісті. Бұл жайында кәсіпорынның коммерциялық директоры Ермек Жақсыбеков: «Аймақтар арасындағы мұндай ынтымақтастық ұлттық деңгейде цифрлық трансформацияны жеделдетуге септігін тигізеді. Біздің алған тәжірибемізді басқа қалалар да пайдалана алады, оны ашық бөлісуге дайынбыз», — деп атап өтті. Жиынтықта тараптар ай сайынғы онлайн-кеңестер өткізуді және жыл соңына дейін бірлескен семинар ұйымдастыруды жоспарлады.
Мамандар арасындағы осындай тәжірибе алмасу бастамалары Қазақстандағы коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту стратегиясының маңызды бөлігіне айналуда. Мемлекет «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында коммуналдық шаруашылықты, оның ішінде су жабдықтау жүйесін автоматтандыруды жан-жақты қолдайды. 2025-2030 жылдарға арналған жоспарларда елдегі барлық ірі және орта қалалардың су жүйесін «ақылды» есеп жүйесіне көшіру межеленген. Осы бағыттағы нақты қадамдардың бірі — «Водные ресурсы – Маркетинг» тәрізді кәсіпорындардың іс жүзіндегі үлгілерін басқа өңірлерге таныстыру болып табылады. Петропавл мамандарының бүгінгі сапары осы үлкен жолдың бір бөлшегі деп бағалауға болады.
Болашаққа қарасақ, цифрлық су есебінің кеңінен таралуы тек кәсіпорындар үшін ғана емес, тұтас халық үшін де оң нәтиже беруі тиіс. Тұрғындар нақты тұтынған суының мөлшерін ғана төлейтін болады, алдын алу жұмыстарының күшеюі желідегі апаттар санын азайтады, ал бос шығындардың азаюы тарифтердің тұрақтануына жол ашады. Петропавлдан келген мамандардың бүгінгі сапары — ең алдымен, осы мақсаттарға жетудің алғашқы практикалық қадамдарының бірі. Ал «Водные ресурсы – Маркетинг» кәсіпорны Қазақстандағы су шаруашылығын цифрландыру жолындағы маяктардың біріне айналып бара жатқаны анық.