№72 бағыт жаңарды: қала тұрғындары заманауи автобустарға отырады

Алматы қаласының жолаушылар тасымалы жүйесінде маңызды оқиға орын алды: №72 бағыт бойынша желіге мүлдем жаңа автобустар шықты. 25 тамыз 2026 жылы таңертеңгі сағат жетіде алғашқы жаңа көліктер бекеттен жүріп кетті. Бұл оқиға жай ғана техникалық жаңарту емес — қала тұрғындарының өміріне тікелей әсер ететін жүйелік өзгерістің бір бөлігі.
№72 бағыт Алматының шығыс аудандарын қала орталығымен байланыстырады. Бұл маршрут ондаған жылдар бойы тұрғындар үшін негізгі қатынас жолы болып келді. Алайда соңғы бірнеше жылда бағыт бойынша жүретін автобустардың техникалық жай-күйі қоғамда өткір сынға ұшырады. Жолаушылар автобустардың ескіргенін, ішкі жабдықтарының бұзылғанын, ыстық маусымда ауа баптаудың жұмыс істемейтінін жиі шағым ретінде жеткізіп отырды. Әлеуметтік желілерде №72 бағытқа байланысты ашу-ыза мен наразылық өрнектері мыңдаған лайктар жинады. Биліктің назарын аудармаған жоқ бұл шағымдар — нәтижесінде жаңарту процесі басталды.
Қалалық жолаушылар тасымалы басқармасының деректеріне сүйенсек, №72 бағытта тәулігіне орта есеппен 18 000-нан астам адам жүреді. Бұл ірі іскерлік орталықтарға, университеттерге, ауруханаларға және базарларға апаратын маршруттардың бірі. Жұмысшылар мен студенттер, зейнеткерлер мен мектеп оқушылары — осы бағытты пайдаланушылардың ауқымы өте кең. Сондықтан желіні жаңарту мәселесі бірнеше жыл бойы тоқтамай талқыланып келді. 2024 жылы қаланың жолаушылар тасымалын дамыту бағдарламасы шеңберінде бірінші кезекте жаңартылатын бағыттар тізімі жасалды, сол тізімде №72 маршрут жоғары басымдық ретінде белгіленді.
Жаңа автобустар — Еуропалық экологиялық стандарттарға сай келетін Euro-6 класындағы дизельдік жүйемен жабдықталған заманауи көліктер. Олардың ішінде климат бақылау жүйесі, USB зарядтау порттары, электрондық бағдар тақталары, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін арнайы пандустар орнатылған. Автобустардың жалпы сыйымдылығы — 85 жолаушы, отыратын орын саны — 40. Ең маңыздысы, жаңа техника видеобақылау камераларымен және GPS-трекерлермен жабдықталған, бұл жолаушылар қауіпсіздігін едәуір арттырады.
Алматы қалалық жолаушылар тасымалы басқармасының бастығы Серік Нұрланов жаңа автобустардың желіге шығуына байланысты мәлімдеме жасады: «Бұл — тек бір бағытты жаңарту емес. Біз алдағы үш жылда қалалық автопаркті кезең-кезеңімен толық жаңартуды жоспарлап отырмыз. №72 бағыттан бастауымыздың себебі — жолаушылар ағынының тығыздығы мен техниканың тозу деңгейі. Бүгінгі жаңа автобустар — халыққа деген құрметіміздің белгісі». Маман бұдан да бетер, жолаушылар санының мониторингі нәтижесінде пік сағаттарда автобус жиілігі арттырылатынын да жеткізді.
Тасымал саласының тәуелсіз сарапшысы Айгүл Бекова бұл қадамды оң бағалай отырып, бірқатар маңызды ескертулер де айтты: «Жаңа техника — бастама ғана. Ең басты мәселе — осы автобустардың уақтылы техникалық қызмет көрсетуін қамтамасыз ету. Өткен жылдары да жаңа автобустар сатып алынды, бірақ бірнеше айдан кейін олар да ескі паркпен бірдей жай-күйге түсіп кетті. Сондықтан жаңа техниканы сатып алу мен оған дұрыс күтім жасаудың арасын ажырата білу керек». Сарапшы автобус паркін жаңартуды ұзақ мерзімді стратегия ретінде ғана қарастыру керектігін атап өтті.
Тұрғындардың реакциясы жылдам болды. №72 бағытты күнде пайдаланатын Жанар Сейтқали өз пікірін ортаға салды: «Бүгін таңертең жаңа автобусқа мінгенде таң қалдым. Таза, кең, ыстық емес — үйреншікті жерде мүлде басқа әлемге кіргендей сезім болды. Айына бір рет емес, күнде осындай болса деймін». Оның сезімі бағыт жолаушыларының барлығына ортақ. Әлеуметтік желілерде де жаңа автобустарды мақтаған жазбалар жаппай тарай бастады.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Алматы қалалық көлік жүйесі бірнеше толқынды жаңаруды бастан өткерді. 2000-жылдардың басында трамвай желілерінің жабылуы, 2010-жылдары троллейбус паркінің қысқаруы — бұлардың барлығы жолаушылар тасымалы саясатындағы өзгерістердің куәсі. Бүгінгі жаңарту — сол тарихи тізбектің жаңа буыны. Дегенмен сарапшылар экологиялық тұрғыдан электрлі автобустарға көшу стратегиясын да параллель жүргізу қажеттігін ескертуде. Бірқатар қалалар — Нур-Сұлтан мен Шымкент — осы бағытта нақты қадамдар жасап, электробустарды желіге енгізе бастады.
Алдағы кезеңде №72 бағыт бойынша автобус жиілігі кестесі де қайта қаралатын болады. Жоспарға сәйкес, таңертеңгі пік сағаттарда — 7.00-ден 9.00-ге дейін және кешкі 17.00-ден 19.00-ге дейін — автобус аралығы 8 минутқа дейін қысқарады. Бұл жолаушылардың күту уақытын едәуір азайтады деген күтім бар. Басқарма өкілдері де жаңа автобустарға орнатылған жоғары технологиялық жүйелер арқылы маршрут бойынша деректерді нақты уақыт режимінде талдауға мүмкіндік туатынын айтты.
№72 бағытты жаңарту — қала тұрғындары үшін нақты және елеулі өзгеріс. Ол бір жағынан азаматтардың тиімді жолаушылар тасымалына деген заңды талабын орындаса, екінші жағынан мемлекеттік инфрақұрылымды жүйелі түрде жаңартудың маңыздылығын тағы бір мәрте айғақтайды. Енді ең басты сұрақ — жаңартудың бұл ырғағы сақталып, жалғасын таба ма? Жауабын уақыт берер.