Шымкент қалдықты энергияға айналдырады: болашаққа арналған жоба
Шымкент қаласында тұрмыстық қатты қалдықты өңдеп, электр энергиясын өндіретін заманауи кешеннің құрылысы ресми түрде басталды. 20 тамыз 2026 жыл — бұл күн Оңтүстік Қазақстанның экологиялық тарихында елеулі бетбұрыс болып қалады. Shaanxi Construction Engineering Kazakhstan Co., Ltd. компаниясы жүзеге асыратын ірі инвестициялық жоба еліміздің қалдықтарды басқару саласындағы ең ауқымды жобалардың бірі ретінде бағаланып отыр. Шамамен 54 миллиард теңге инвестиция тартылатын бұл кешен 2026–2028 жылдары іске асырылмақ.Шымкент — Қазақстанның үш миллионнан астам халқы бар республикалық маңызы бар қаласы. Бұл мегаполистің тез қарқынмен өсуі бірқатар инфрақұрылымдық мәселелерді алға тартты, олардың ең өткірі — тұрмыстық қалдықтарды кәдеге жарату мәселесі. Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын 5 миллион тоннадан астам тұрмыстық қатты қалдық жиналады, ал оның 90 пайыздан астамы полигондарға тасталады. Шымкентте де жағдай осыған ұқсас болды: қаланың шетіндегі полигондар толып-тасып, экологиялық қауіп төндіруде. Жаңа кешен осы мәселенің шешімі ретінде алға қойылып отыр.
Жобаның техникалық параметрлері өте әсерлі. Кешен тәулігіне 1000 тоннаға дейін тұрмыстық қалдықты өңдей алады, бұл жылына 365 мың тонна қалдықты кәдеге жаратуға тең. Термиялық өңдеу технологиясы арқылы 24 МВт-қа дейін электр энергиясы өндіріледі, бұл мыңдаған үй шаруашылығын жарықпен қамтамасыз ете алатын қуат. Бұдан басқа, кешен кемінде 80 тұрақты жұмыс орнын ашады, бұл жергілікті халыққа тікелей экономикалық пайда береді. Жоба аясында компанияға 12 гектар жер телімі бөлініп, аумақ электр желісімен қамтамасыз етіліп, толық қоршалды — яғни дайындық жұмыстары жоспар бойынша жүріп жатыр.
Экология саласының сарапшылары жобаны жоғары бағалайды. Атмосфера мен қоршаған ортаны қорғау жөніндегі мамандардың пікірінше, қалдықты жай ғана жерге көму ғасырлар бойы топырақты, жерасты суларын ластайды. «Бұл кешен жұмысқа кіріскен жағдайда Шымкент айналасындағы полигондарға түсетін жүктеме екі есеге дейін азаяды. Бұл тек қала үшін ғана емес, бүкіл өңір үшін маңызды экологиялық нәтиже», — деп атап өтеді экология ғылымдарының докторы Серікбай Жақсыбеков. Оның сөзінше, термиялық өңдеу технологиясы дұрыс пайдаланылса, атмосфераға зиянды эмиссияны да минимумға дейін төмендетуге мүмкіндік береді.
Шымкент қалалық әкімдігінде де бұл жобаға деген қызығушылық жоғары. Қала әкімінің орынбасары Нұрлан Байжанов жобаның маңыздылығын ерекше атап өтті: «Біз ондаған жылдар бойы қоқысты жай ғана жерге тастап жүрдік. Ал бүгін Шымкент заманауи технологияны қабылдап, қалдықты ресурсқа айналдырудың үлгісін көрсетуге дайын. Бұл — қала үшін стратегиялық маңызы бар жоба». Оның айтуынша, муниципалитет жобаны барлық мүмкін тетіктер арқылы қолдауға дайын, оның ішінде инфрақұрылымдық қолдау мен рұқсат беру процедураларын жеделдету мәселелері де бар.
Осындай жобалардың дүниежүзілік тәжірибесіне назар аударсақ, Еуропа елдерінде қалдықтан энергия өндіру технологиясы 1970-жылдардан бастап дами бастады. Қазіргі таңда Дания, Швеция, Германия, Нидерланды сияқты елдер қалдықтардың 50 пайыздан астамын осылайша өңдейді. Дания 2020 жылы аумағындағы 29 термиялық өңдеу зауытымен халқының 4,4 миллионы үшін жылу мен электр энергиясын өндірді. Азиялық тәжірибе де осы бағытта серпінді дамыған: Жапония мен Оңтүстік Корея бұл технологияны ондаған жылдар бойы табысты пайдаланып келеді. Қазақстан үшін мұндай кешеннің іске қосылуы — аймақтық алғашқы маңызды қадам.
Жергілікті тұрғындардың жобаға деген көзқарасы бірыңғай емес. Кешеннің салынып жатқан аймағына жақын орналасқан ауылдардың кейбір тұрғындары ауа ластануы мен иіс мәселесіне алаңдаушылық білдіруде. «Бізге зауыт емес, таза ауа керек», — деді Шымкенттің шетіндегі Қарабұлақ ауылының тұрғыны Гүлнар Әбенова. Алайда мамандардың тұжырымы бойынша, заманауи сүзгі жүйелерімен жабдықталған термиялық кешендер нормативтік талаптардан асып кетпейтін деңгейде жұмыс істейді. Компания өкілдері де тұрғындардың алаңдаушылығын ескеріп, болашақта ашық есік күндерін өткізіп, жобаны танытуды жоспарлап отыр.
Жобаның экономикалық тиімділігі де назар аудартарлық. 54 миллиард теңгелік инвестицияның қайтарымы жоба сарапшыларының болжамы бойынша 8–12 жылдың ішінде қамтамасыз етіледі, себебі кешен өндірген электр энергиясы желіге сатылады. Мұның үстіне, полигондарды ұстап-күтуге жұмсалатын бюджет шығындарының қысқаруы да жанама экономикалық тиімділік ретінде есептеледі. Жобаның толық іске қосылуы 2028 жылға жоспарланған, алдын-ала пайдалануға берілуі 2027 жылдың соңына шамаланған.
Шымкенттегі осы жоба — Қазақстанның «жасыл экономика» бағытына берген нақты жауабы. Мемлекет 2060 жылға қарай көміртекті бейтараптыққа қол жеткізуді мақсат етіп қойған, ал тұрмыстық қалдықтан энергия өндіру — осы жолдағы маңызды бөлшек. Басты мақсат айқын: қалдықты жай ғана көму емес, оны өңдеп, тіршілікке пайдалы энергияға айналдыру. Егер жоба жоспарланған нәтижелерге жетсе, бұл тәжірибе Алматы, Астана және басқа ірі қалаларда да қайталануы мүмкін — бұл Қазақстанның экологиялық болашағы үшін шынайы үміт.
Обсудить
Другие статьи:
Шымкентте заңсыз құрылыстарға қарсы күрес жаңа белеске шықты: бұзу жұмыстары басталды
11 Қырқүйек 2026, Жұма
Шымкентте мыңдаған отбасы жаңа өмірдің табалдырығын аттады
11 Қырқүйек 2026, Жұма
Жаңа оқу жылы — жаңа мектептер: Алматы білім кеңістігін кеңейтуде
11 Қырқүйек 2026, Жұма
Похожие материалы:
28 Шілде 2026, Сейсенбі
ПРЕЗИДЕНТ ТАПСЫРМАСЫ: ШЫМКЕНТТЕ ҚАЛДЫҚТЫ ҚАЙТА ӨҢДЕЙТІН ЗАМАНАУИ КЕШЕННІҢ ҚҰРЫЛЫСЫ БАСТАЛДЫ
28 Шілде 2026, Сейсенбі
ПРЕЗИДЕНТ ТАПСЫРМАСЫ: ШЫМКЕНТТЕ ҚАЛДЫҚТЫ ҚАЙТА ӨҢДЕЙТІН ЗАМАНАУИ КЕШЕННІҢ ҚҰРЫЛЫСЫ БАСТАЛДЫ
Комментарии (0)