Жаңа оқу жылы — жаңа мектептер: Алматы білім кеңістігін кеңейтуде

2 қыркүйек 2026 жыл. Алматы қаласының Еңбекші ауданында орналасқан Мұхтар Әуезов атындағы №96 орта мектебі мен Текесу тұрғын алабындағы №121 мектептің жаңа ғимараты бүгін қала басшылығының назарына ілікті. Қала әкімі аталған нысандарды аралап, құрылыстың аяқталу барысымен жете танысып, тиісті мекемелерге нақты тапсырмалар берді. Бұл оқиға жай ғана инспекциялық тексерумен шектеліп қалмай, Алматының білім беру инфрақұрылымын жаңартуға бағытталған ірі стратегиялық жоспардың бір бөлігі болып табылады.
Алматы — Қазақстанның ең ірі қаласы әрі оның экономикалық, мәдени және білім беру орталығы. Соңғы жылдары қала халқының тез өсуіне байланысты білім беру мекемелеріне деген сұраныс күрт артып отыр. Демографиялық болжамдарға сәйкес, Алматыда мектеп жасындағы балалардың саны жыл сайын бірнеше мың адамға көбейеді. Мұндай жағдайда жаңа мектеп ғимараттарын салу — уақыт талабы емес, объективті қажеттілік. Қала әкімдігі осы мәселені шешуге соңғы бес жылда ерекше мән беріп келеді: тек 2024–2026 жылдар аралығында Алматыда он бестен астам жаңа мектеп ғимараты іске қосылды немесе қолға алынды.
Еңбекші ауданындағы М. Әуезов атындағы №96 орта мектебі — осы жобалардың ішіндегі ең ірілерінің бірі. 330 оқушыға арналған екі қабатты ғимарат бес функционалдық блоктан тұрады. Ғимараттың жобалық шешімі заманауи педагогикалық талаптарға толық жауап береді: онда асхана, спорт залы және актовый зал қарастырылған. Мектеп атаулы тұлға — ұлы жазушы Мұхтар Әуезов есімімен аталуы да символдық мәнге ие. «Мұхтар Омарханұлының мұрасы — қазақ балаларының жүрегінде. Оның атын мектепке беру — тек дәстүр ғана емес, жас ұрпаққа рухани бағдар», — деп атап өтті ауданның білім бөлімінің басшысы Асқар Дүйсенов. Мұғалімдер де жаңа ғимаратқа деген күтімді жасырмайды. «Бізге ұзақ жылдар бойы тар сыныпхана жетіспеді. Енді балаларға лайықты жағдай жасалады деп үміттенемін», — дейді мектептің тәжірибелі мұғалімі Зауреш Ибрагимова.
Текесу тұрғын алабындағы №121 мектептің жаңа ғимараты 150 оқушыға есептелген. Тексеру барысында нысанның дайындық деңгейі 95 пайызға жеткені анықталды. Бұл — жақын арада объектінің пайдалануға берілетінін білдіреді. Мектепте оқушылардың пән бойынша білім алуына арналған заманауи сыныпханалармен қатар, спорт инфрақұрылымы да жоспарланған. Жаңа аудан болып табылатын Текесуде соңғы жылдары тұрғын үй кешендерінің қарқынды салынуы жергілікті тұрғындардың мектепке деген мұқтаждығын ерекше өткір етіп отырды. Алматы қаласының білім басқармасы берген мәліметтер бойынша, аудандағы балалардың бір бөлігі бұрын алыс мектептерге барып оқуға мәжбүр болатын. №121 мектептің ашылуы бұл мәселені түбегейлі шешуге мүмкіндік береді деп күтілуде. «Балаларымыз сабаққа жаяу барады, жақын жерде мектеп болады — бұл ата-ана үшін үлкен жеңілдік», — деді тұрғын алаб тұрғыны, екі баланың анасы Гүлнәр Сейітқали.
Қала әкімі аралау барысында кейбір кемшіліктерді де атап өтіп, оларды жедел түрде жоюды тапсырды. Атап айтқанда, құрылыс және білім басқармаларына мектептердің жаңа оқу жылын бастауға толық дайын болуын қамтамасыз ету міндеті жүктелді. Қала басшысының бұл талабы кездейсоқ емес: мектептердің мерзімінде ашылуы тек оқушылар мен ата-аналарға ғана емес, жалпы қаланың әлеуметтік тынысталуына тікелей ықпал етеді. Бірқатар эксперттің пікірінше, осындай жедел бақылау мен есептілік механизмі Алматыдағы ірі инфрақұрылымдық жобаларды уақытында аяқтауды қамтамасыз ету үшін маңызды. «Аяқталмаған мектеп — бұл тек бюджет шығыны емес, балалардың болашағына кедергі», — деп пікір білдірді қалалық мәслихат депутаты Болатбек Сағынтаев.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Алматыда мектеп желісін дамыту — кеңес дәуірінен бастау алатын ұзақ үдеріс. Сол кезеңде Алматы республиканың мәдени-білім орталығы ретінде белсенді түрде дамыды, жыл сайын ондаған мектеп іске қосылды. Тәуелсіздік жылдарында, әсіресе 1990-шы жылдары, экономикалық қиындықтарға байланысты бұл қарқын баяулады. Алайда 2010-шы жылдардан бастап инвестиция мен мемлекеттік қолдаудың артуымен жаңа мектептер салу тағы да жанданды. Қазіргі кезде Алматыда жүзден астам мемлекеттік орта мектеп жұмыс істейді, алайда жыл өткен сайын қалаға ағылып келетін тұрғындар санының артуы жаңа нысандарға деген сұранысты тоқтатпайды.
Болашақта №96 және №121 мектептердің іске қосылуы Еңбекші мен Текесу аудандарының әлеуметтік бейнесін оң жақта өзгертуі күтіледі. Аналитиктердің болжамы бойынша, жаңа мектептер оқушылардың артық жүктемесін азайтып, педагогикалық сапаны арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ауданның жылжымайтын мүлік нарығына да оң серпін береді: мектепке жақын жердегі тұрғын үйлерге сұраныс арта түсетіні заңдылық. Тиімді жоспарлау мен сапалы құрылыс кепілдігі болса, бұл мектептер он жылдар бойы Алматының жас буынына сапалы білім берудің тірегі болмақ. Алматы қала әкімдігінің алдағы жылдарға арналған жоспарларына сәйкес, қалада тағы бірнеше мектеп ғимаратының салынуы жоспарланып отыр. Бүгінгі инспекция — осы үлкен жолдың кезекті бір белесі.