Шымкент мектептері жанындағы жол қауіпсіздігі: жаңа оқу жылы қарсаңындағы жаңарту жұмыстары

Шымкент қаласы жаңа оқу жылын салтанатты түрде қарсы алуға белсенді дайындық үстінде. 1 қыркүйек 2026 жылы Қазақстанның барлық оқушылары сияқты Шымкент балалары да мектеп табалдырығын аттайды. Дәл осы маңызды күн қарсаңында қала әкімдігі мен жол қызметтері мектептердің маңындағы жаяу жүргіншілер өткелдерін жаңартып, жол таңбалары мен белгілерін қайта орнатуда. Бұл жұмыстар балалар қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған кешенді шаралар жүйесінің бір бөлігі болып табылады.
Жол қауіпсіздігі мәселесі Қазақстанда жыл сайын өткір күн тәртібінде тұрады. Ішкі істер министрлігінің жол полициясы департаментінің мәліметтеріне сүйенсек, елімізде жыл сайын жаяу жүргіншілерге қатысты жол-көлік оқиғаларының айтарлықтай бөлігі мектеп жасындағы балаларды қамтиды. Статистика алаңдатарлық: соңғы бес жылда республика бойынша балалар арасындағы жол-көлік жарақаттануының шамамен 30 пайызы мектеп маңындағы аймақтарда тіркелген. Шымкент — еліміздің үшінші ірі қаласы, халқы 1,2 миллионнан асады, сондықтан мұндағы жол инфрақұрылымын жетілдіру мәселесі ерекше мәнге ие.
Шымкент қаласының жол қызметі басшысы Бауыржан Ержановтың айтуынша, биылғы жаңарту жұмыстары ерекше кешенді сипатта жүргізілуде. «Біз тек жол белгілерін ауыстырып қоймаймыз. Мектеп маңындағы аймақтарда жаяу жүргіншілер өткелдерінің жарықтандырылуын күшейттік, асфальтқа арнайы флюоресцентті бояу жаңа әдіспен қолданылды. Балалардың мектепке баратын негізгі маршруттарына аса мұқият көңіл бөлдік» — деді ол. Жауапты маман сонымен бірге бұл жылы алғаш рет 47 мектеп маңында арнайы жылдамдықты шектейтін «балалар аймағы» белгілерінің орнатылғанын хабарлады.
Жол белгілерін жаңарту жұмыстарының тарихына үңілсек, бұл бастама жаңалық емес. Қазақстанда мектеп маңындағы қауіпсіздік аймақтарын белгілеу тәжірибесі 2010 жылдардың ортасынан бастап жүйелі түрде енгізіле бастады. Алайда сарапшылардың пікірінше, белгілердің жыл сайын жаңартылуы аса маңызды, өйткені жазғы жағдайларда — ыстық, жаңбыр, механикалық зақымданулар салдарынан — белгілердің 20-25 пайызы өзінің бастапқы көрінерлік қасиетін жоғалтады. Шымкенттегі биылғы жұмыстар барысында 120-дан астам жаяу жүргіншілер өткелі толықтай жаңартылып, 300-ден астам жол белгісі ауыстырылды немесе қайта орнатылды деп хабарлайды қала коммуналдық қызметтері.
Жергілікті мектеп директорларының реакциясы да айқын оптимизммен боялған. № 84 орта мектептің директоры Гүлнар Сейітқалиқова: «Біздің мектептің алдындағы өткел бірнеше жыл бойы нашар күйде болды. Ата-аналар үнемі алаңдаушылық білдіріп келді. Биыл жұмыстарды өте жылдам және сапалы орындады, жаңа белгілер жарқырап тұр» — деп пікірін бөлісті. Ата-аналар қауымдастығы да бұл қадамды жоғары бағалады. «Балаларымыздың мектепке қауіпсіз жетуі — ең басты мәселе. Жол жұмыстарының оқу жылы басталмай тұрып аяқталуы — дұрыс ұйымдасқандықтың белгісі» — деді № 12 мектептің ата-аналар комитетінің төрайымы Айгүл Нұрмағамбетова.
Халықаралық тәжірибемен салыстырғанда Қазақстан бұл бағытта белсенді қадамдар жасауда. Финляндия, Жапония сияқты жол қауіпсіздігі деңгейі жоғары елдерде мектеп маңындағы аймақтарды ерекше белгілеу және жылдамдықты шектеу жүйесі онжылдықтар бойы табысты жұмыс істеп келеді. Сол елдердің тәжірибесі көрсеткендей, жол белгілері мен өткелдерді жүйелі жаңартып отыру балалардың жол-көлік жарақаттану деңгейін 40 пайызға дейін төмендетуге мүмкіндік береді. Шымкенттегі жаңарту жұмыстары осы озық тәжірибеге сәйкес жүргізілуде деп бағалайды қала көлік департаментінің сарапшылары.
Бұл жұмыстардың болашақ перспективалары да сергітерлік. Шымкент қаласы әкімдігінің 2026-2028 жылдарға арналған жол инфрақұрылымын дамыту бағдарламасы бойынша мектеп маңындағы аймақтарда ақылды жол белгілері — яғни жарықдиодты жарықтандырумен жабдықталған, тәуліктің кез келген мезгілінде жақсы көрінетін — интеллектуалды белгілер орнату жоспарланып отыр. Бірінші кезеңде 20 мектеп маңында бұндай жүйе іске қосылатын болады. Сонымен бірге мектеп маңындағы аймақтарда бейнебақылау камераларының санын ұлғайту және оларды жол полициясының орталық жүйесіне қосу жұмыстары да жалғасатыны белгілі болды.
Балалар қауіпсіздігі тек белгілер мен өткелдермен шектелмейтінін де ескеру керек. Шымкент қалалық білім басқармасы мен жол полициясы бірлескен акция аясында мектеп оқушылары арасында жол ережелерін оқытуға арналған іс-шаралар жоспарлап отыр. Алғашқы сабақ қоңырауының соғылуымен бір мезгілде барлық 1-сынып оқушылары арнайы «Жол ережесі — өмір ережесі» буклетін алады. Инспекторлар алғашқы апта бойы мектеп маңында тұрып, балалармен тікелей тілдесіп, нақты жағдайда өткелден дұрыс өтуді үйрететін болады. Шымкентте бастаған бұл жаңарту жұмыстары мен оқыту шаралары — балаларды жол апаттарынан сақтауға бағытталған жүйелі жұмыстың айқын дәлелі. Жол белгілері жаңартылды, өткелдер жарқырады — енді балалар жаңа білім жылына қауіпсіз және сенімді қадаммен аттай алады.