Шымкент мектептерінің кеңеюі: жеті нысанға қосымша ғимараттар

Шымкент қаласы — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі мегаполис ретінде халқының саны жыл сайын тез өсіп келе жатқан өңір. Осы өсімге байланысты білім беру инфрақұрылымына деген сұраныс күннен күнге артып, мектептердегі орын тапшылығы ауқымды мәселеге айналды. 8 қыркүйек 2026 жылы белгілі болғандай, биылғы оқу жылы қарсаңында қала әкімдігі бұл мәселені шешу жолында маңызды қадам жасады: жеті мектепке қосымша ғимараттар салынып, оқушылардың оқу жағдайы едәуір жақсартылды.
Шымкент халқы соңғы он жылда мыңдаған адамға өсіп, қала іргесіндегі жаңа аудандар қарқынды дами бастады. Халықтың тез өсуіне қарамастан, мектеп инфрақұрылымы осы қарқынмен ілесе алмады. Нәтижесінде бірқатар мектептерде балалар үш ауысымда оқуға мәжбүр болды. Мамандардың бағалауы бойынша, соңғы бес жылда Шымкенттегі мектеп оқушыларының саны 30 пайызға жуық өсті, ал жаңа мектеп ғимараттарының салынуы бұл қарқынға ілесе алмады. Бұл жағдай ата-аналар мен педагог қауымының арасында алаңдаушылық туғызды. Қала білім бөлімінің деректері бойынша, жыл басында ең ауыр жүктеме 16, 82, 121 және 122 нөмірлі мектептерде байқалды — кейбір сыныптарда 40-тан астам оқушы отырған жағдайлар тіркелді.
Осы мәселені жүйелі шешу мақсатында қала әкімдігі кезекті оқу жылына дейін жеті нысанда қосымша ғимараттар тұрғызу жөнінде шешім қабылдады. Тізімге №16 Жайлау жалпы орта мектебі, №121 Текесу жалпы орта мектебі, Кенесары Қасымұлы атындағы №82 жалпы орта мектебі, №122 Ақжар жалпы орта мектебі, №66 Қазығұрт жалпы орта мектебі, №19 жалпы орта мектеп, сондай-ақ Сайрам көмекші мектеп-интернат-колледжі енгізілді. Бұл нысандар қалада орын тапшылығы ең жоғары деңгейде сезілетін аудандарда орналасқан. Жалпы жоспарланған инвестиция мөлшері бірнеше миллиард теңгені құрайды, бұл Шымкенттің білім саласына жасалған ең ірі бір жылдық салымдардың бірі болып саналады.
Жобаның алғашқы кезеңі биылғы мамыр айында аяқталды. Осы кезеңде Өзбекәлі Жәнібеков атындағы №19 жалпы орта мектебінің 325 орындық қосымша ғимараты мен Сайрам көмекші мектеп-интернат-колледжінің 300 орындық жатақханасы салынып, пайдалануға берілді. Жатақхана мүмкіндігі шектеулі балаларды және алыс аудандардан келген оқушыларды сапалы білім алу мүмкіндігімен қамтамасыз ету үшін ерекше маңызды. Мектеп директоры Нұрлан Серіков: «Жатақхананың ашылуы bizge 300 бала үшін үлкен мүмкіндік берді. Бұрын кейбір ата-аналар балаларын жол алыс деп мектепке жіберуден тартынатын», — деді. Ал екінші кезеңде, жаңа оқу жылы басталарда, №16, №82 және №121 мектептердің қосымша ғимараттары да тапсырылды. Бұл үш нысан жалпы 900-ден астам оқушыға есептелген, яғни бір ауысымдағы сабақ кестесіне мүмкіндік туды.
Қалалық мәслихат депутаты Ғалым Дүйсенов жобаның маңыздылығын атап өтті: «Балалардың сапалы білім алуы үшін физикалық кеңістік өте маңызды. Бір партада екі-үш бала отырып, тар сыныпта сабақ алуы оқу үдерісіне кері әсер етеді. Біз бүгін жасаған инвестиция — болашаққа жасалған ең сенімді салым». Ал қала білім бөлімінің басшысы Айгүл Мамытова: «Жеті нысанның ішінде бес ғимарат 2026 жылдың аяғына дейін пайдалануға берілді немесе берілмек. Бұл Шымкент тарихындағы бір жылда аяқталған білім нысандарының рекордтық саны», — деп мәлімдеді. Сонымен қатар, №66 және №122 мектептердің қосымша ғимараттары жыл соңына дейін аяқталады деп жоспарланып отыр. Бұл екі нысан аяқталғанда жалпы жаңа орындар саны 1500-ден асады.
Білім саласы сарапшылары бұл шараны оңды бастама ретінде бағалаумен бірге, жүйелі кемшіліктерді де назарға алуды сұрайды. Педагогика ғылымдарының кандидаты Зауре Бекова: «Ғимарат салу маңызды, бірақ жеткіліксіз. Жаңа орындармен бірге жаңа мұғалімдер даярлау, кабинеттерді жабдықтау, оқулықтармен қамтамасыз ету мәселелері де бір мезгілде шешілуі тиіс. Тек қабырға тұрғызу емес, ішін сапалы толтыру — нағыз мақсат», — деп атап өтті. Бұл пікір ата-аналар тарапынан да қолдау тапты: олар жаңа ғимараттардың заманауи жабдықтармен, интерактивті тақталармен және кітапханалармен жарақталуын күтетіндіктерін жеткізді.
Шымкентте жүргізілген бұл жұмыстар Қазақстан Республикасының «Адами капиталды дамыту» ұлттық жобасы аясындағы міндеттермен тікелей үйлесімді. Елімізде мектеп инфрақұрылымын дамыту бағытында 2020–2025 жылдар аралығында 500-ден астам жаңа мектеп ашылды немесе реконструкцияланды. Шымкент бұл статистикаға өзінің елеулі үлесін қосуда. Болашақта аталған мектептерде оқу жүктемесі екі ауысымнан бір ауысымға түсіріліп, оқу сапасы артады деп күтілуде. Жергілікті халықтың бұл жаңалыққа көзқарасы оптимистік: Текесу аудандарынан шыққан ата-ана Сәуле Сейітова «Балам бірінші ауысымда оқиды деп естідім, мұны армандаған едім» деп қуанышын жасыра алмады. Жалпы алғанда, бұл жоба — Шымкенттің білім беру жүйесіндегі ауқымды өзгерістің бастауы, ал нысандардың толық аяқталуы өңірдегі мыңдаған оқушының болашағына тікелей ықпал ететін маңызды оқиғаға айналмақ.