Түркістан облысы өрт маусымына толық дайын: Алдын алу шаралары күшейтілді

2026 жылдың 2 маусымы. Жазғы ыстық маусымның табалдырығында Түркістан облысы өртке қарсы күрес жүйесін іске қосты. Биылғы жылы аймақ ерекше дайындықпен кіріскен: минерализацияланған жолақтардан бастап, жаңадан ашылған өрт бекеттеріне дейін — алдын алу шараларының ауқымы бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Облыстың ауа-райы ерекшелігі мен ормандары мен далаларының кеңдігі ескерілгенде, бұл дайындық жай ғана рәсімдік шара емес, нақты қауіпсіздік кепілі болып табылады.
Өрт қаупі Түркістан облысы үшін жыл сайын өткір мәселеге айналады. Облыстың географиялық орналасуы — Қаратау жоталары, Сырдарья алқабы, Сайрам-Өгем табиғи паркінің қалың орман алқаптары — өрт жағдайында аса қауіпті аймақтар болып есептеледі. Тарихи деректерге сүйенсек, 2021–2023 жылдары Қазақстанның оңтүстік аймақтарында жазғы өрттерден мыңдаған гектар орман жойылды, экономикалық шығын миллиардтаған теңгені құрады. Сол тәжірибеден сабақ алған облыстық билік биылғы маусымға ерекше назар аудара бастады.
Облыс әкімі Нұралхан Күшеровтің тапсырмасымен жасалған кешенді жоспардың басты бағыты — минерализацияланған жолақтар жүйесін толықтай іске қосу. Жалпы ұзындығы 10 мың шақырымды құрайтын бұл жолақтар орман мен дала өрттерінің таралуына физикалық тосқауыл қою мақсатында салынады. Жолақтардың барлығы белгіленген мерзімде дайын болды. «Жауапты тұлғаларға бекітілген жоспарды уақытылы әрі сапалы орындауды тапсырамын. Атап айтқанда, орман мен дала өрттерінің алдын алу бойынша профилактикалық іс-шараларды күшейту, минерализацияланған жолақтар жасау жұмыстарын үнемі бақылауда ұстау, өртке қауіпті кезеңде күш пен құралдардың дайындық деңгейін арттыру, сондай-ақ қажетті техника мен жанармай-майлау материалдарының болуын қамтамасыз ету қажет», — деді облыс әкімі.
Адам ресурстары мен техникалық жабдықталу жағынан да облыс мықты позицияда. Облыстық ТЖД бастығы Бағдат Шайзаданың мәлімдеуінше, орман мен дала өрттерін сөндіру үшін 340 қызметкер, 70 бірлік арнайы техника және 1 тікұшақ бөлінген. Авиация үшін 10 су алу нүктесі анықталған. Аймақтың барлық 12 орман шаруашылығы мекемесі өрт маусымына толық дайындалды. Маусым басталғаннан бері 95 әкімшілік ықпал ету шарасы қолданылды. «Ауыл құтқарушылары» бағдарламасы аясында 2025 жылдан бастап облыста 10 өрт бекеті ашылды, ТЖД күштері мен құралдары күшейтілген дайындық режиміне көшірілді. Бұл деректер тек қағаз жүзіндегі көрсеткіш емес, нақты жұмылдырылған жүйенің айғағы.
Мобилизациялық дайындық, аумақтық және азаматтық қорғаныс басқармасының басшысы Санжар Бұрлыбаевтың берген мәліметі жағдайдың жақсы екенін растайды: «Жыл басынан бері облыс аумағында бірде-бір орман өрті тіркелген жоқ. Қазіргі уақытта Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінде өрттің алғашқы белгілерін анықтайтын жүйелер орнатылуда. Жалпы мемлекеттік орман қорының аумақтарында 39 өрт сөндіру автомобилі, 12 трактор, 25 патрульдік автомобиль, 52 тіркеме, 71 бірлік қосымша техника, 7 мотоцикл бар». Ерте анықтау жүйелерін орнату — технологиялық прогрестің нақты мысалы. Бірнеше жыл бұрын мұндай мүмкіндік жоқ еді, өрт туралы хабар сағаттар өткен соң ғана жетіп жататын. Ендігі жерде жүйелер бірінші жалынды алыстан байқай алатын болады.
Кәсіби өртші бөлімшелері жоқ елді мекендердегі ахуал да ескерілген. Мұндай аудандарда 14 ерікті өрт дружинасы құрылып, оларда екі жарым мыңнан астам адам бар. Бұл — мемлекеттік жүйенің қол жетпейтін нүктелеріндегі қосымша қорғаныс қабаты. Жергілікті тұрғындардан жасақталған ерікті дружиналар тек өрт сөндіруге ғана емес, алдын алу жұмыстарын жүргізуге де қатысады. Облыста жоспарланған 37 маусымдық өрт бекетінің 33-і іске қосылды, қалған 4 бекет де жақын арада жұмыс істей бастайды деп күтілуде.
Сарапшылардың бағалауынша, осындай кешенді алдын алу жүйесін ерте іске қосу маусымдық зардаптарды айтарлықтай азайтуы мүмкін. Экология саласының сарапшысы Дамир Сейітов: «Минерализацияланған жолақтардың 10 мың шақырымдық желісі — бұл өте ауқымды жұмыс. Бірақ техниканы орнатудан да маңыздырағы — тұрғындарды оқыту, оларға өрт қауіпсіздігі мәдениетін сіңіру. Өйткені өрттердің басым бөлігі адамның ұқыпсыздығынан немесе қасақана іс-әрекетінен туындайды», — дейді. Бұл байқаулар жергілікті биліктің де мойындайтын ақиқаты: профилактика мен жаппай хабардарлық жұмыстары техникалық дайындықтан кем маңызды емес.
Түркістан облысының биылғы тәжірибесі — өртке қарсы дайындықта жүйелі және уақтылы ұйымдастыру жұмысының үлгісі. Ерте анықтау технологиялары, минерализацияланған жолақтар, жаппай нығайтылған техника паркі, ерікті дружиналар мен кәсіби бекеттердің тығыз желісі — мұның бәрі бірге алғанда тиімді қорғаныс жүйесін құрайды. Алайда маусым ресми түрде жаңа ғана басталды. Ойдағыдай нәтиже тек дайындыққа емес, күнделікті мониторингке, уақтылы ден қоюға және — ең бастысы — əр азаматтың жауапкершілігіне де байланысты болмақ.