Бозарықтың тұрғындары газды қашан алады: техникалық сәйкессіздіктер мен қауіпсіздік талаптары

13 қазан 2026 жыл. Шымкенттің Бозарық шағынауданы тұрғындары үшін табиғи газ мәселесі ұзаққа созылған күтудің белгісіне айналып отыр. «ҚазТрансГаз Аймақ» акционерлік қоғамының мамандары аудандағы бірқатар үйге газ қосу мәселесі бойынша тексеру жүргізіп, тұрғындарға жан-жақты түсіндіру жұмыстарын өткізді. Тексеру барысында анықталған техникалық сәйкессіздіктер газ желісін дереу іске қосуға кедергі болып тұрғаны мәлім болды. Бұл жағдай тұрғындар арасында алаңдаушылық туғызса да, мамандар барлық кемшіліктер жойылған соң мәселенің заңды тәртіппен шешілетінін растады.
Бозарық шағынауданы Шымкенттің қарқынды дамып жатқан аудандарының бірі болып саналады. Соңғы бес жылда бұл аумақта тұрғын үй құрылысы екі еседен астам өсіп, жаңа кварталдар мен көп қабатты үйлер тізбегі пайда болды. Қалалық инфрақұрылым комитетінің мәліметіне қарағанда, Шымкентте жыл сайын шамамен 15 мың жаңа тұрғын пәтер пайдалануға беріледі, алайда олардың барлығы бірдей инженерлік желілерге дұрыс қосылмай жататыны жасырын емес. Газификациялау деңгейі бойынша Шымкент Оңтүстік Қазақстандағы көш бастаушы болғанымен, жаппай құрылыс кезеңінде рұқсат етілген нормалардан ауытқу жағдайлары жиі тіркеліп отырады. Дәл осындай жағдай Бозарықта да орын алды.
«ҚазТрансГаз Аймақ» АҚ мамандарының тексеруі барысында бірнеше маңызды техникалық кемшілік анықталды. Атап айтқанда, газ қазандықтарының түтін шығару құбырлары дұрыс жалғанбаған, газды ажырату крандарына еркін қол жету қамтамасыз етілмеген, желдету жүйелері белгіленген нормаларға сай келмеген, және ең бастысы — газ дабыл қаққыштары орнатылмаған. Компанияның Шымкент бойынша өкілі Ерлан Сейітов бұл мәселеге қатысты пікірін ашық айтты: «Газ — адам өміріне тікелей қатысты энергия тасымалдаушы. Біз бір де бір ережені ескерусіз қалдыра алмаймыз, өйткені ең кішкентай олқылық да трагедияға апаруы мүмкін. Тұрғындар бізді кешіктіруші деп санауы мүмкін, бірақ біздің міндетіміз олардың қауіпсіздігін сақтау». Оның сөзінше, тек соңғы бір жылда ғана Қазақстанда газ жабдықтарымен байланысты 40-тан астам оқиға тіркелген, олардың бірнешеуі адам шығынына әкеп соқтырған.
Тұрғындардың реакциясы екі жақты болды. Бір жағынан, ұзақ уақыт бойы газсыз отырып жатқандар жағдайдың тез шешілуін талап етеді. «Мен осы үйге үш жыл бұрын көшіп келдім, сол кезден бері газ болмады. Балалар электр плитасымен тамақ пісіреді, шығын екі есе артты», — деді Бозарық тұрғыны, екі баланың анасы Гүлнар Асқарова. Екінші жағынан, хабардар болған тұрғындардың бір бөлігі қауіпсіздік талаптарының орындалуын жақтайды. «Бізге тез газ керек, бірақ қауіпсіз газ керек. Егер дабыл қаққыш болмаса, ұйқыда газ жанып кетуі мүмкін, мұны естігенде шошып кеттім», — деп мойындайды сол аудан тұрғыны Бекзат Омаров.
Газ қауіпсіздігі мәселесі Қазақстан үшін жаңа тақырып емес. Ел бойынша соңғы он жылда газ жарылысы мен улану оқиғаларынан жүздеген адам зардап шеккен. Ұлттық апаттардың алдын алу жөніндегі агенттіктің статистикасы бойынша, тіркелген оқиғалардың 60 пайызынан астамы техникалық нормалардың сақталмауынан, 25 пайызы желдету жүйелерінің ақаулығынан туындаған. Осы себепті мемлекет газ жабдықтарын монтаждау мен пайдалануға қойылатын талаптарды жыл сайын қатайтып отыр. 2024 жылы қабылданған жаңа қауіпсіздік ережелеріне сәйкес, барлық тұрғын үй ғимараттарында газ дабыл қаққыштарын орнату міндетті деп танылды. Бозарықта анықталған кемшіліктер де осы жаңа талаптар аясында бағаланды.
Мамандар анықталған техникалық сәйкессіздіктерді жою үшін нақты мерзім белгілегенін айтты. Тұрғындар алдын ала анықталған кемшіліктерді өз күштерімен немесе лицензиялы мердігерлер арқылы жойып, актіні тіркеткеннен кейін қайта тексеруден өте алады. «ҚазТрансГаз Аймақ» өкілдері тексеру өтінімдерін кезексіз қабылдайтынын және үрдісті барынша жеделдетуге дайын екендіктерін мәлімдеді. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Нұрлан Жақсыбеков бұл мәселені бақылауға алғанын атап өтті: «Біз жағдайды бақылауда ұстаймыз. Тұрғындар барлық талапты орындаса, газды қосу мүмкіндігінше тез жүзеге асырылуы тиіс. Бюрократиялық кідіріске жол бермейміз».
Сарапшылар бұл жағдайдың Қазақстандағы жаппай тұрғын үй құрылысының жүйелік мәселесін айқын көрсетіп отырғанын атап өтеді. Астаналық сәулет және қалақұрылысы институтының зерттеушісі Айгүл Мұратова пікірінше: «Біздің елде тұрғын үй тез салынады, бірақ инфрақұрылымға қосу кейде жылдарға созылады. Бұл — жоспарлау мен бақылау деңгейіндегі олқылық. Тұрғын салып, газды кейін қоямыз деген тәсіл — адамдарды ыңғайсыздыққа итеру». Оның ұсынысы бойынша, жаңа тұрғын үй кешендерін пайдалануға берер алдында газ, су, канализация жүйелерінің толық дайындығын растайтын кешенді тексеру міндетті болуы керек.
Бозарық тұрғындары үшін маңыздысы — мәселенің шешімі жақын. Қауіпсіздік кемшіліктерін жойып, тиісті актілерді ресімдеген үй иелері газ желісіне заңды тәртіппен қосылу мүмкіндігіне ие болады. Бұл оқиға тек бір шағынаудандағы ахуал емес — бүкіл ел бойынша жаппай құрылыс аймақтарында инфрақұрылымды дұрыс жоспарлаудың, техникалық нормаларды қатаң сақтаудың және халықпен ашық диалог жүргізудің маңыздылығын тағы бір мәрте дәлелдейтін үлгі болып қалады. Тұрғындардың қауіпсіздігі — барлық қолайлылықтан жоғары тұратын бірінші кезектегі міндет.