Бәйдібек би даңғылындағы көлік айрығы: Шымкенттің болашағына апаратын жол

Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов 2026 жылдың 22 қазанында Шымкент қаласына жұмыс сапарымен келіп, қаланың көлік инфрақұрылымын жаңғырту бағытындағы ірі жобалардың бірімен — Бәйдібек би даңғылы мен Қ. Төлеметов көшесінің қиылысындағы көлік айрығының құрылысымен танысты. Бұл сапар кездейсоқ емес: Шымкент соңғы жылдары елдің ең жылдам дамып жатқан қалаларының бірі ретінде танылып, көлік мәселесі оның ең өткір проблемаларының бас тізімінен орын алып келеді. Премьер-министрдің тікелей назар аударуы — жобаның жалпымемлекеттік маңыздылығының айқын белгісі.
Шымкент — халық саны жөнінен Қазақстанның үшінші мегаполисі. Бүгінгі таңда қалада 1 миллион 200 мыңнан астам адам тұрады және бұл сан жылдан жылға өсіп келеді. Оңтүстік өңірдің экономикалық орталығы болып табылатын Шымкентте соңғы он жылда көлік саны екі еседен астам артты. Қалалық автокөлік паркінің жылдам өсуі жол инфрақұрылымына орасан зор қысым түсіруде. Осы себептен Бәйдібек би даңғылы сынды басты магистральдарда кептеліс кезінде жол қозғалысының ұзақ уақыт тоқырауы жергілікті тұрғындар үшін күнделікті азапқа айналып кеткен болатын.
Бәйдібек би даңғылы мен Қ. Төлеметов көшесінің қиылысы — Шымкенттің ең жүктелген транспорттық торабының бірі. Мамандардың есебі бойынша, бұл бағыттан тәулік ішінде 45 мыңнан астам автокөлік өтеді. Қиылыста бұрын жоспарлы жол жарығы ғана болғандықтан, транспорт ағыны дұрыс реттелмей, апат қаупі жоғары болды. Шымкент қалалық жоспарлау институтының деректеріне сүйенсек, тек осы қиылыста соңғы үш жылда 60-тан астам жол-көлік оқиғасы тіркелген. Жаңа көлік айрығының іске қосылуы бұл санды кемінде үш есеге азайтады деп күтілуде.
Құрылыс нысанымен танысу барысында Премьер-министр Олжас Бектенов жауапты мердігерлер мен жергілікті атқарушы орган өкілдерінен жұмыстың барысы туралы толық есеп тыңдады. «Шымкент — жылдам өсіп жатқан мегаполис. Оның инфрақұрылымы халықтың және экономиканың өсу қарқынынан артта қалмауы тиіс. Осы нысан уақытылы және сапалы аяқталуы — менің жеке бақылауымда», — деді Премьер-министр нысанды аралау барысында. Оның сөзінше, Үкімет Шымкенттің тұрақты дамуына инвестиция салуды жалғастырады және 2027 жылға дейін қаладағы тағы бірнеше ірі транспорттық торапты жаңғырту жоспарланған.
Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков нысанды іске қосудың нақты мерзімі туралы мәлімдеп: «Барлық инженерлік жұмыстар кестеге сәйкес жүргізілуде. Алдағы жылдың бірінші тоқсанына дейін айрықты пайдалануға беруді жоспарлап отырмыз. Бұл шешім Бәйдібек би даңғылындағы автомобиль кептелісін айтарлықтай азайтып, жол қауіпсіздігін арттырады», — деді ол. Жергілікті көлік мамандарының бағалауы бойынша, айрықтың іске қосылуынан кейін осы бағытта кетелістен өтуге жұмсалатын уақыт орта есеппен 40 пайызға қысқарады. Бұл жүздеген мың шымкенттіктің күнделікті өміріне тікелей оң әсерін тигізеді.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстан өзінің тәуелсіздік жылдарында ірі қалалардағы жол-транспорт инфрақұрылымын жаңғыртуға елеулі қаражат бөліп келді. Алматы мен Астанада іске асырылған бірнеше ірі транспорттық айрық жобалары бұл бағыттың тиімділігін дәлелдеп берді. Мәселен, Алматыдағы Саяхат айрығы іске қосылғаннан кейін Сейфуллин даңғылы мен Рысқұлов даңғылының қиылысындағы кептеліс 55 пайызға азайған. Шымкенттегі жаңа айрықтан да осындай немесе одан да жоғары нәтиже күтілуде. Бұл ретте Шымкент тәжірибесі болашақта Түркістан, Тараз сынды оңтүстік өңір қалаларындағы ұқсас жобаларға үлгі болатынына сарапшылар сенімді.
Қала тұрғындарының реакциясы да оптимистік: сауалнама деректеріне сүйенсек, шымкенттіктердің 78 пайызы жол инфрақұрылымын жаңғыртуды қаланың ең маңызды дамыту бағыты деп санайды. «Таңертең балаларымды мектепке апарып, жұмысыма жетуге кемінде бір жарым сағат кетеді. Бұл жердегі кептеліс — бізге күнделікті тартылатын ауыртпалық. Айрық соңында бітеді деген хабарды естіп, жүрегіміз жадырады», — дейді Бәйдібек би даңғылы аймағында тұратын кәсіпкер Айгерім Досмамбетова. Осындай пікірлер жергілікті форумдар мен әлеуметтік желілерде де жиі кездеседі, бұл қоғамның жобаны белсенді қолдап отырғанын дәлелдейді.
Жалпы алғанда, Премьер-министр Олжас Бектеновтің Шымкенттегі бұл жұмыс сапары — Үкіметтің облыс орталықтарын дамытуда орталықсыздандыру саясатын жалғастыратынының көрсеткіші. Бәйдібек би даңғылындағы көлік айрығы жобасы жалғыз нысан ретінде қарастырылмауы тиіс: ол Шымкенттің 2030 жылға дейінгі дамыту жоспарының ажырамас бөлігі болып табылады. Жоспарда 12 ірі транспорттық торапты жаңарту, 80 шақырым жаңа жол төсеу және қоғамдық көліктің тиімділігін екі есе арттыру көзделген. Бүгін Бәйдібек би даңғылында басталған өзгеріс ертең бүкіл Шымкенттің келбетін жаңартатын кешенді трансформацияның бір буыны. Елдің оңтүстік қақпасы атанған Шымкент заманауи, ыңғайлы және қауіпсіз қала болуға лайық — және бұл мақсатқа жетудің нақты қадамдары жасалуда.