Шымкент — инвестиция картасының жаңа орталығы: KGIR 2026 форумы аяқталды

Шымкент қаласы тағы да халықаралық іскерлік қауымдастықтың назарын өзіне аударды. 22 қазан 2026 жылы Қазақстандағы ең ірі инвестициялық алаңдардың бірі — Kazakhstan Global Investment Roundtable, яғни KGIR 2026 атты IX халықаралық инвестициялық форумы өз жұмысын аяқтады. Бұл оқиға елдің оңтүстік өңірі үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан үшін айрықша маңызды болды.
Биылғы форумға дүние жүзінің 40-тан астам елінен 500-ден астам инвестор мен бизнес өкілі қатысты. Бас нәтиже ретінде 22 инвестициялық құжат жасалып, жалпы сомасы 4,8 миллиард долларды құрайтын келісімдерге қол қойылды. Бұл сандар бір қарағанда жай ғана статистика сияқты көрінуі мүмкін, алайда олардың артында нақты жобалар, нақты адамдардың болашағы және аймақтың даму траекториясы тұр.
Форумның тарихына үңілсек, KGIR бірнеше жыл бұрын Шымкентте іргетасы қаланған іскерлік платформа ретінде өмірге келді. Алғашқы жылдары форум аймақтық деңгейдегі іс-шара ретінде ғана қабылданса, кейіннен ол халықаралық маңыздылықты инвестициялық диалог алаңына айналды. Тоғызыншы рет өткізілуі — KGIR-дің тұрақты институтқа айналғанын куәландырады. Экономика министрлігінің деректеріне сәйкес, алдыңғы сегіз форум шеңберінде жалпы сомасы 20 миллиард доллардан асатын инвестициялық ниеттер тіркелген, дегенмен бұлардың іске асырылу деңгейі жобадан жобаға қарай айтарлықтай ерекшеленеді.
Биылғы KGIR шеңберінде қол қойылған 22 құжат бірнеше стратегиялық бағытты қамтиды: өнеркәсіп, энергетика, көлік, білім беру және денсаулық сақтау. Атап айтсақ, энергетика секторына тартылған инвестициялар жаңартылатын энергия көздерін дамытуға бағытталған. Бұл Қазақстанның 2060 жылға қарай көміртек бейтараптылығына жетуге арналған ұлттық мақсаттарымен үндесетін іс-қадам. "Шымкент — бұл тек өнеркәсіп қаласы ғана емес, қазір ол жасыл экономиканың алдыңғы шебіне шыға бастаған қала", — деді форум шеңберінде Оңтүстік Кореядан келген инвестор, Hanwha Energy компаниясының өкілі Пак Чжун Ён. Оның компаниясы аймақта күн энергетикасы паркін салуға мүдделілік танытты.
Транспорт пен логистика бағытындағы келісімдер де аса маңызды. Шымкент — Орта Азия мен Қытайды байланыстыратын транзиттік дәліздің жүрегінде орналасқан қала. Осы географиялық артықшылықты тиімді пайдалану мақсатында бірқатар халықаралық компаниялар қоймалар мен логистикалық орталықтар салуға инвестиция жұмсауға ниет білдірді. Ресей, ОАЭ және Еуропа елдерінен келген серіктестер бірлескен кәсіпорындар ашу туралы меморандумдарға қол қойды. "Шымкент — бұл Орталық Азияның логистикалық хабы болуға толық мүмкіндігі бар қала. Инфрақұрылым жетілсе, бұл жер бүкіл өңір үшін негізгі транзиттік нүктеге айналады", — деп атап өтті UPS Ventures компаниясының директоры Марко Де Леоне.
Дегенмен, мамандар оптимизмді сақтықпен ұштастыру керек деп санайды. Экономист, ҚР Ұлттық экономика министрлігінің бұрынғы кеңесшісі Дәурен Мұхамедов: "Қол қойылған 4,8 миллиард доллар — бұл инвестициялық ниет, шарт емес. Тарихи тәжірибе көрсеткендей, осындай форумдарда жарияланған сомалардың 40-60 пайызы ғана нақты жобаларға айналады. Бірақ бұл да — айтарлықтай нәтиже, егер іске асырылса", — деп пікір білдірді. Шынында да, инвестициялық меморандумдар заңды міндеттеме болып саналмайды. Олардың нақты жобаларға айналуы үшін нормативтік база, жергілікті инфрақұрылым және реттеуші органдардың ынтымақтастығы қажет.
Шымкент тұрғындарының реакциясы да назар аудартарлық. Қала жастарының белсенді бөлігі инвестициялық хабарлардан жаңа жұмыс орындары ашылады деп үміт етеді. Қалалық жастар кеңесінің мүшесі Айгерім Сейткали: "Бізге жергілікті ЖОО-лармен байланысты, нақты мамандықтарға бағытталған жобалар керек. Инвестиция болса жақсы, бірақ ол халықтың өміріне тікелей жетуі тиіс", — дейді. Бұл сөздер өте орынды. Макроэкономикалық деректер мен жергілікті тұрғынның күнделікті тіршілігі арасындағы алшақтықты жою — инвестициялық саясаттың ең күрделі міндеттерінің бірі.
Тарихи тұрғыдан алып қарасақ, Шымкент — Кеңес дәуіріндегі ірі өнеркәсіп орталығы ретінде Қазақстанның тәуелсіздігін жариялаған сәттен бастап қайта жандануды мақсат тұтты. 2018 жылы республикалық маңызы бар қалаға айналуы оның жаңа инвестициялық серпінге ие болуына жол ашты. KGIR форумының тоғызыншы рет өткізілуі — бұл жолдың тиімді екенін растайды. Алдыңғы жылдармен салыстырғанда, биылғы форумда білім беру мен денсаулық сақтаруға арналған бөлімнің кеңейтілуі — Шымкенттің жай ғана зауыт-фабрикалар қаласынан жоғары сапалы тіршілік ортасы орталығына айналу ниетін білдіреді.
Форум қорытындысы бойынша алдағы кезеңде қатысушы компаниялармен жұмыс тобы құрылып, жобалардың іске асырылу барысы бақылауға алынатын болады. Шымкент қалалық әкімдігі де тартылған инвестицияларды қабылдауға инфрақұрылымдық дайындықты арттыруды жоспарлап отыр. KGIR 2026 — бұл тек сандар мен қолтаңбалар емес, Қазақстанның оңтүстік қақпасының жаңа экономикалық тарихын жазудың тағы бір беті. Осы беттің мазмұны не болатынын уақыт пен нақты жұмыс ғана айтып берер.