Шымкент инвестициялық алаңға айналды: $4,8 миллиард долларлық мегакелісімдер

22 қазан 2026 жылы Оңтүстік Қазақстанның іскер қаласы Шымкентте ірі халықаралық іс-шара — IX Kazakhstan Global Investment Roundtable, яғни Жаһандық инвестициялар бойынша тоғызыншы қазақстандық дөңгелек үстел — өзінің маңызды қорытындыларымен аяқталды. Бұл форум Қазақстан тарихындағы ең ірі инвестициялық жиындардың бірі ретінде тарихқа енді: бір ғана іс-шара барысында жалпы құны 4,8 миллиард АҚШ долларын құрайтын келісімшарттар мен меморандумдарға қол қойылды. Елдің экономикалық болашағын қалыптастыруға тікелей ықпал ететін бұл жетістік сарапшылар мен саясаткерлер арасында кең резонанс туғызды.
Іс-шараға Қазақстан Премьер-Министрі Олжас Бектенов жеке қатысып, форумды ресми ашты. Пленарлық отырысқа дейін Премьер-Министр бірнеше іріленген жобалармен жан-жақты танысты. Жамбыл облысында іске асырылып жатқан Masdar компаниясының жел электр стансасы, Қарағанды мен Түркістан облыстарындағы China Energy компаниясының жаңартылатын энергетика саласындағы жобалары, Алматы облысында Carlsberg Group компаниясы салып жатқан алкогольсіз сусындар зауыты, сондай-ақ Шымкент маңындағы Alsera жылыжай кешені мен QazAlPack қаптама зауыты — осылардың барлығы Қазақстан экономикасының жаңа серпінін айқын паш етеді. Бектенов әр жобаны мұқият тыңдап, инвесторлармен тікелей диалогқа шықты.
«Тұрақтылықтан өсімге: Қазақстанның жаңа инвестициялық циклі» деп аталған пленарлық отырысты ашқан Премьер-Министр іскер қоғамдастыққа Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы негізінде қалыптастырылған инвестициялық мүмкіндіктер картасын ұсынды. «Қазақстан бүгін жай ғана инвестиция тартып отырған ел емес — біз серіктес ретінде бірге өседік, бірге жасаймыз. Әрбір инвестордың мүддесі — біздің мүддеміз», — деді Бектенов өз сөзінде. Форумға қырықтан астам елден бес жүзден аса инвестор мен бизнес өкілі жиналды, бұл KGIR тарихындағы ең жоғары қатысушы санын белгіледі.
Шымкенттің іс-шара өткізу орны ретінде таңдалуы кездейсоқтық емес. Еуразиядағы негізгі сауда ағындарының тоғысында, Батыс Еуропа — Батыс Қытай халықаралық көлік дәлізінің дәл ортасында орналасқан бұл мегаполис соңғы жылдары экономикалық дамудың шынайы орталығына айналды. Қаланың халқы 1,3 миллионнан асып, Қазақстанның үшінші ірі қаласы мәртебесін нығайтты. Логистика, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы өңдеу — осы үш бағыт бойынша Шымкент бүкіл Орталық Азияда бәсекелес аймақтарды қуып жетіп отыр. Отандық экономист, «Алматы бизнес мектебінің» профессоры Серік Нұрланов бұл таңдауды «стратегиялық жетілгеннің белгісі» деп бағалады: «Шымкенттен инвестициялық форум өткізу — бұл тек оңтүстікті дамыту емес, бүкіл елдің теңгерімді өсуіне ықпал ету».
Kazakhstan Global Investment Roundtable 2016 жылы Астанада өткен алғашқы форумынан бастап тоғыз жыл ішінде елеулі эволюция жасады. Алғашқы жылдары жалпы инвестиция көлемі бар-жоғы бірнеше жүз миллион долларды ғана қамтыған болса, бүгінде ол ондаған есе артты. Форум бойынша деректерге сүйенсек, тек соңғы үш жылда KGIR арқылы тартылған инвестициялардың жалпы сомасы 18 миллиард долларды асады. Мамандардың бағалауынша, 2026 жылғы келісімдер толық іске асқан жағдайда елдің ЖІӨ өсімін 1,5–2 пайыз тармаққа арттыруы мүмкін. Бұл цифрлар — форумның тек сөз ғана емес, нақты экономикалық нәтиже беретінін дәлелдейді.
Ресми делегациялар мен бизнес өкілдерінің реакциясы оң болды. Германиялық инвестициялық холдингтің өкілі Ганс Мюллер Қазақстанның «соңғы он жылда орасан зор институционалдық жетілгендік» танытқанын атап өтті. Оңтүстікқорейлік Hyundai Engineering компаниясының аймақтық директоры Ким Сон Ву болса, Шымкент маңында жоспарланған индустриалды парк жобасына компания тарапынан нақты қызығушылық барын мәлімдеді. Жергілікті кәсіпкерлер де форумнан ынталандырушы нәтиже алды: Оңтүстік Қазақстан кәсіпкерлер одағының басшысы Данияр Сейітов шетелдік серіктестермен жасалған ынтымақтастық меморандумдарының санының өткен жылмен салыстырғанда екі есе өскенін жеткізді.
Форумның қорытынды мәжілісінде Үкімет инвесторлар үшін «жасыл дәліз» режимін жетілдіру, бюрократиялық кедергілерді азайту, рұқсат беру процестерін цифрландыру бойынша нақты міндеттемелер қабылдады. Алдағы екі жылда Қазақстан өңдеу өнеркәсібіне арналған арнайы инвестициялық преференциялар пакетін жариялайтын болды. Сонымен бірге жаңартылатын энергетика саласындағы жобаларды жеделдету үшін арнайы үкіметаралық жұмыс тобы құрылды. Бұл шаралар инвестициялық ахуалды бір сатыға жоғарылатуға бағытталған кешенді саясаттың бөлігі.
KGIR-2026 форумы Қазақстан үшін жай экономикалық оқиға ғана емес — бұл елдің геосаяси орналасуын ұтымды пайдаланып, әлемдік капиталды тарту мүмкіндіктерін мейлінше толық пайдалануға деген саяси еркінің айқын көрінісі. Оңтүстікте, дәл Жібек жолының бойында, инвестициялық диалог жаңа белеске шықты. Шымкент бүгін Орталық Азия аймағының инвестициялық бас қаласы болуға нақты үміткер екенін дәлелдеді. Алдағы жылдары осы форумда қол қойылған келісімдердің іске асуы бүкіл Қазақстанның әл-ауқатына тікелей әсер ететіні сөзсіз.