Шымкент бюджеті 893 миллиард теңгеге жетті: қаланың дамуына жаңа серпін

2026 жылдың 15 тамызында Шымкент қаласының маслихаты кезектен тыс 38-ші сессия өткізіп, қаланың 2026–2028 жылдарға арналған бюджетін нақтылады. Депутаттар бюджеттік қаражатты 25 миллиард теңгеге ұлғайтып, оның жалпы көлемін 868 миллиардтан 893 миллиард теңгеге жеткізді. Бұл шешім қала тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыруға, инфрақұрылымды дамытуға және басым бағыттарды қаржыландыруға бағытталған маңызды қадам болып табылады.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі республикалық маңызы бар қала, халқының саны 1,2 миллионнан асатын ел бойынша үшінші ірі мегаполис. Соңғы жылдары қала жедел демографиялық өсу қарқынын сақтап келеді: жыл сайын жүз мыңдаған адам ауылдан қалаға қоныс аударады. Бұл өсіп-өркендеу бір жағынан оң үрдіс болса, екінші жағынан коммуналдық инфрақұрылымға, білім беру, денсаулық сақтау және көлік жүйелеріне үлкен жүктеме түсіреді. Осы себепті Шымкент бюджетінің тиімді жоспарлануы мен уақтылы нақтылануы стратегиялық маңызға ие болып отыр. Сарапшылардың бағалауынша, оңтүстіктің жедел дамушы қаласы үшін бюджеттің 3% артуы — маңызды, бірақ сонымен қатар жеткіліксіз де болуы мүмкін қадам, себебі қала инфрақұрылымына деген сұраныс жыл санап артып отыр.
Кезектен тыс сессияның күн тәртібінде алты мәселе қаралды. Бюджетті нақтылаумен қатар депутаттар пайдалануға берілетін құрылыс объектілерінің тізімін, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын ұйымдар қызметкерлеріне ынталандыру үстемеақыларын төлеу тәртібін, маслихат аппараты туралы ереженің өзгерістерін, қаланың денсаулық сақтау мәселелері жөніндегі үйлестіру кеңесінің құрамын, сондай-ақ «Шымкент қаласының Құрметті азаматы» атағын беру тәртібін талқылады. Барлық шешімдер депутаттардың бірауыздан қолдауымен қабылданды. Бұл бірауыздылық — маслихат депутаттары мен әкімдіктің ынтымақтастығының, ортақ мақсатқа деген бірлескен ұмтылысының айқын көрінісі.
Сессияда ерекше назар аударған мәселелердің бірі — төменгі жалақы алатын қала қызметкерлеріне берілетін үстемеақылар жүйесі. Шымкент қаласының экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының міндетін атқарушы басшысы Нұрсұлтан Жылқыбаев жергілікті бюджеттен 20 мыңнан астам төменгі жалақылы қызметкерге үстемеақы берілетінін мәлімдеді. «Қала әкімінің тапсырмасына сәйкес жергілікті бюджеттен 20 мыңнан астам төменгі жалақылы қызметкер үстемеақы алуда. Бұл мақсатқа 16 миллиард теңге бағытталды. Нәтижесінде қала бойынша орташа жалақы 2023 жылғы 254 мың теңгеден бүгінгі күні 350 мың теңгеден жоғарыға дейін өсті», — деді ол. Үш жылда орташа жалақының 38%-ға артуы — бұл тек статистикалық сан емес, мыңдаған отбасының өмір сапасының нақты жақсаруы деген сөз.
«Шымкент қаласының Құрметті азаматы» атағын беру тәртібіндегі өзгерістер де сессияда маңызды мәселе болып қаралды. Қала әкімі аппаратының басшысы Бердібек Әшірбеков жаңа тәртіп бойынша атақты енді жыл сайын емес, екі жылда бір рет беретінін және бір мезгілде он адамнан аспайтынын түсіндірді. «Бұрын «Қала Құрметті азаматы» атағы жыл сайын — 25 адамға дейін берілетін. Енді ол екі жылда бір рет берілетін болады. Бұл ретте атақты 10 адамнан артық адам ала алмайды», — деп атап өтті ол. Мамандардың пікірінше, бұл өзгеріс атақтың беделін арттыруға, оны шынымен ерекше еңбек сіңірген азаматтарға ғана берілетін жоғары мемлекеттік марапатқа айналдыруға мүмкіндік береді.
Шымкент әкімі Ғабит Сыздықбеков сессия барысында қаланың алдында тұрған міндеттер мен шешімдердің басымдығы туралы ашық сөйледі. «Білесіздер, бүгінде бізде қалада атқарылуы қажет жобалар мен жұмыстар өте көп. Сонымен бірге уақытша белгілі бір қаражат тапшылығы болғандықтан, ең басым бағыттарды таңдауға тура келеді. Сондықтан қаржыландыру ең қажетті бағыттарға — инфрақұрылым мәселелеріне, жалақыны арттыруға немесе үстемеақы төлеуге бағытталады. Қолдарыңызға рахмет», — деді ол. Әкімнің бұл сөздері қала басшылығының жауапкершілікті сезінетінін және ресурстарды ұтымды пайдалануға ұмтылатынын айқындайды. Сондай-ақ Сыздықбеков маслихат пен әкімдіктің келісімді жұмысы қала мәселелерін кезең-кезеңімен шешудің берік іргетасы болатынын баса айтты.
Экономистердің бағалауынша, 893 миллиард теңгелік бюджет Шымкент үшін рекордтық деңгейге жақын көрсеткіш болып табылады. Қазақстандық қалалық экономика саласының тәуелсіз сарапшысы Ақмарал Бекованың пікірінше, оңтүстік мегаполисінің бюджетін нақтылауы аймақтық деңгейде де маңызды сигнал беруде. «Шымкент бюджетінің ұлғаюы — бұл тек қалалық шаруашылықтың ішкі мәселесі емес. Оңтүстік өңірдің барлық қалалары мен аудандары Шымкенттің ресурстық мүмкіндіктеріне тікелей не жанама байланысты. Инфрақұрылымның дамуы, жалақының өсуі — бұлардың барлығы аймақ экономикасына оң серпін беретін жүйелі факторлар», — деді ол.
Сессияда қабылданған шешімдер жалпы алғанда Шымкенттің орта мерзімді даму стратегиясымен сабақтастықта қарастырылуы тиіс. 2026–2028 жылдарға бағытталған бюджеттік жоспарлау жаңа тұрғын үй кварталдарын, мектептер мен балабақшаларды, жол инфрақұрылымын және коммуналдық желілерді дамытуды қамтиды. Маслихат депутаттары мен әкімдіктің бірлескен жұмысы, ашық диалогқа деген ұмтылыс — Шымкенттің болашаққа жасаған нақты инвестициясы деп бағалауға болады. Қала тұрғындары бұл шешімдерді оң қабылдап, бюджеттік қаражаттың тиімді игерілуін тосып отыр.