Назарбеков көшесі кеңейді: қала тыныс алды

Алматы қаласының тұрғындары мен жол пайдаланушылары үшін маңызды жаңалық: Назарбеков көшесінде ауқымды жол кеңейту жұмыстары аяқталып, енді қозғалыс бір жолақтан екі жолаққа дейін ұлғайтылды. 16 қыркүйек 2026 жылы ресми түрде іске қосылған бұл жаңарту қала инфрақұрылымын дамытудың кезекті бір айғағы болды. Жылдар бойы жүргізушілерді дара жолақпен өтуге мәжбүр еткен тар бөлік енді кеңейіп, қала тұрғындарының күнделікті жол жүру тәжірибесін түбегейлі өзгертуге мүмкіндік берді.
Назарбеков көшесі — Алматының орталық аудандарын байланыстырып тұратын стратегиялық маңызы бар жол артериясы. Бұрынғы жағдайда бір жолақтан тұратын бөлік таңертеңгілік және кешкілік жоғары жүктеме кезінде зор кептеліс тудыратын. Жол қолданушылары орта есеппен 20–35 минут уақытын тек осы учаскеде ғана жоғалтатын еді. Қалалық көліктің тиімділігі мен жол қозғалысының сапасы бойынша жүргізілген зерттеулер бойынша, аталған көше аймағындағы кептелістер күн сайын 15 мыңнан астам автомобиль қозғалысына кедергі жасайтынын көрсеткен. Жергілікті бизнес өкілдері де бұл мәселенің олардың клиенттерінің ыңғайсыздық сезінуіне себеп болғанын жиі айтып келді.
Жол кеңейту жобасы алғаш рет 2024 жылдың аяғында жоспарланып, арнайы техникалық-экономикалық негіздеме дайындалды. Алматы қаласының Жер қатынастары және қала құрылысы басқармасы мен "ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясының бірлескен жобасы ретінде іске асырылған бұл жұмыс жолдың инженерлік желісін толықтай қайта жобалауды талап етті. Жобаны іске асыру кезінде жаяу жүргіншілер өтетін аймақтар, велосипед жолдары және ағаш екпелерін сақтау мәселесі де ескерілді. Барлық тараптың мүддесін үйлестіру оңай болмады, алайда инженерлер мен мамандар оңтайлы шешім тауып шықты.
Алматы қалалық әкімдігінің көлік және жол инфрақұрылымы жөніндегі жетекші кеңесшісі Дәурен Сейітқали бұл жобаның маңыздылығын атап өтті: "Назарбеков көшесі — бұл тек бір ғана жол емес, бұл аудандар арасындағы байланыстың тірегі. Кеңейту жұмыстары аяқталғаннан кейін жол өткізу қабілеті шамамен екі есеге артты. Бұл тек сандар емес — бұл адамдардың үйлеріне ертерек оралуы, бизнестің дамуы, қалалық тіршіліктің жаңа сапасы," — деді ол. Оның сөздері аудан тұрғындары тарапынан ыстық қолдауға ие болды.
Жол инфрақұрылымын жетілдіру жалпы Қазақстан үшін де айрықша маңыздылыққа ие. Елімізде соңғы он жылда автомобиль саны күрт өскен: 2015 жылдан бері жеке көлік саны 40 пайыздан астамға артты. Тек Алматы қаласының өзінде тіркелген автомобильдер саны 1,2 миллионнан асқан. Осындай өсу темпі инфрақұрылымға орасан зор жүктеме тудырады. Статистикаға жүгінсек, кептелістер Алматы экономикасына жыл сайын миллиардтаған теңге шығын әкелетіні есептелген — жанармай шығыны, уақыт шығыны және экологиялық зардап тұрғысынан алғанда. Назарбеков көшесіндегі жұмыс осы жаһандық мәселенің шешіміне деген жергілікті, бірақ мақсатты жауап болып табылады.
Жол кеңейтілгеннен кейін аймақ тұрғындарының реакциясы жылдам болды. Әлеуметтік желілерде жергілікті тұрғындар алғашқы күннен-ақ өзгерісті байқады. "Бұрын таңертең жұмысқа баруда осы жерде 20–25 минут тұратынмын, кеше тек 7 минутта өтіп кеттім," — деп жазды Алматы тұрғыны Айгүл Мамытбекова өзінің парақшасында. Жергілікті дүкен иелері мен қызмет көрсету ұйымдарының өкілдері де клиент ағынының жеңілдегенін айта бастады. Бұл пікірлер бейресми болғанымен, нақты өзгерістің куәсі болып табылады.
Маман қауымдастығы болжамды салдарды оң бағалайды. Алматының жол-көлік мәселелерін зерттеуші урбанист-маман Берік Жұмабаев жол кеңейтуінің тізбектік тиімділігіне назар аударады: "Бір учаскенің кеңеюі — бұл тек сол жолдағы жеңілдік емес. Бұл іргелес аудандардың да ауыртпалығын азайтады. Жүргізушілер балама жолдарға деген мәжбүрлі мұқтаждықтан арылады, бұл тұтастай жүйенің тиімділігін арттырады," — деп түсіндіреді ол. Сондай-ақ сарапшылар жолдың кеңейтілуімен бірге сапасына да назар аударылғанын, жаңа жабынның экологиялық стандарттарға сай екенін атап өтеді.
Тарихи тәжірибеге жүгінсек, Алматының Райымбек даңғылы мен Рысқұлов проспектісіндегі жол кеңейту жобалары да өз уақытында ұқсас нәтиже берген болатын. Сол жобалардан кейін орташа жол жүру уақыты 18–22 пайызға қысқарды. Назарбеков көшесіндегі жаңарту осы тізбекті жалғастырып, Алматыны заманауи мегаполис деңгейіне жақындату бағытындағы жүйелі саясаттың бөлігіне айналды. Алдағы уақытта қалалық жоспарлау органдары тағы бірнеше проблемалы учаскелерде ұқсас кеңейту жұмыстарын жоспарлап отырғаны белгілі. Жол инфрақұрылымына инвестиция — бұл тікелей азаматтар өміріне, экономикалық өндіруге және қала болашағына деген инвестиция екенін уақыт өзі дәлелдеп келеді.