Шымкент — құрылыс өсімі бойынша республика көшбасшысы

2026 жылдың 16 қазанында жарияланған мәліметтер бойынша, Шымкент қаласы ағымдағы жылдың тоғыз айында құрылыс жұмыстарының көлемін 25,4 пайызға арттырып, Қазақстан өңірлері арасында ең жоғары өсім көрсеткен қалалардың қатарына енді. Бұл нәтиже республикалық орташа деңгейден екі еседен астам жоғары болып, Шымкенттің елімізде қалыптасып келе жатқан ірі экономикалық орталықтардың біріне айналу жолындағы тағы бір маңызды қадамын айқындайды. Статистика жөніндегі уәкілетті органдардың есептік деректері бүкіл ел бойынша да салалық белсенділіктің артқанын растайды.
Жалпы Қазақстан бойынша қаңтар-қыркүйек айларын қамтитын есепті кезеңде құрылыс жұмыстарының жалпы көлемі 11,5 пайызға ұлғайып, 7,8 триллион теңгеге жетті. Сарапшылардың бағалауынша, бұл — 2020 жылдардың басынан бері тіркелген ең жоғарғы өсім қарқыны. Экономист, ҚазҰУ профессоры Ерлан Сейтқалиев: «Егер мұндай динамика жыл соңына дейін сақталса, бүкіл 2026 жылдың нәтижесі алдыңғы үш жылдағы орташа көрсеткіштен едәуір жоғары болуы мүмкін. Бұл жол, тұрғын үй және өнеркәсіптік нысандарға бағытталған бюджет инвестицияларының ұлғаюымен тікелей байланысты», — деп атап өтті.
Өсімнің құрылымдық бөлінісіне назар аударсақ, жалпы жұмыс көлемінде автомобиль және темір жолдарын, сондай-ақ метро желісін салу мен жөндеу 25 пайыздық үлес алды. Тұрғын емес ғимараттар — 21,5 пайыз, тұрғын үйлер — 12,6 пайыз болды. Алматы мен Астананың тұрақты жоғары үлесіне қарамастан, дәл Шымкент сияқты жас мегаполистердің өсімі жылдам екені сектордың аумақтық тұрғыдан теңестіріле бастағанын аңғартады. Айта кету керек, Шымкент 2019 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғалы бері инфрақұрылым дамытуға ерекше мән берілуде. Осы жеті жылда жолдар, мектептер, денсаулық сақтау нысандары мен коммуналдық желілер жаппай жаңғыртылды. Дәл сол кезеңде іске қосылған инвестициялық жобалар бүгін алғашқы өнімдерін бере бастады.
Шымкент қалалық әкімдігінің баспасөз хатшысы Айгүл Нұрланова: «Биылғы 25 пайыздан астам өсім — жоспарлы жұмыстың нәтижесі. Бізде бір мезгілде 40-тан астам ірі объект жұмыс жасауда. Оларға шопинг орталықтары, мектептер, аурухана кешендері және жаңа тұрғын үй микроаудандары кіреді. Жыл соңына дейін тағы бірнеше ірі нысанды пайдалануға беруді жоспарлап отырмыз», — деді. Бұл сөздер қалада болып жатқан қарқынды процестің тек санқа ғана емес, сапалық мазмұнға да ие екенін дәлелдейді.
Шымкенттен басқа Ұлытау облысы, Қызылорда, Атырау, Павлодар, Түркістан облыстары мен тағы бірқатар аймақтарда да айтарлықтай өсім тіркелді. Барлығы 17 өңірде оң серпін байқалды. Ұлытау облысының жоғары нәтиже көрсетуі таң қалдырмайды: өңірде тау-кен өнеркәсібі мен инфрақұрылым жобалары белсенді жүргізілуде. Атырау — мұнай-химия кластерімен байланысты нысандар арқасында, Павлодар — металлургиялық және өнеркәсіптік кәсіпорындарды кеңейту есебінен өсімін қамтамасыз етті. Алайда осыншама нәтиженің бір жылдың ішінде жинақталуы инвестициялық белсенділіктің жалпы серпілісімен де түсіндіріледі.
Тоғыз ай ішінде Қазақстанда барлығы 13,2 миллион шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді — бұл өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда 2,7 пайызға артық. Оның 8,6 миллион шаршы метрі көпқабатты тұрғын үйлерге, 4,6 миллион шаршы метрі жеке тұрғын үйлерге тиесілі болды. Осы арқылы жылжымайтын мүлік нарығындағы сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігі сақталып отыр деп болжауға болады. Тұрғын үй сатып алу мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған «7-20-25» бағдарламасы мен «Нұрлы жер» жобасы да жаңа тұрғын үйлердің жоспарлы тұрде пайдалануға берілуіне себеп болуда.
Жылжымайтын мүлік талдаушысы Дарига Бекова болашақ перспективаларға да сеніммен қарайды: «Ел ішіндегі ірі қалаларға, соның ішінде Шымкентке, ауыл-аймақтан жастардың қоныс аударуы жалғасуда. Бұл тұрғын үй мен іскери нысандарға деген сұранысты ұзақ мерзімді ұстап тұрады. Шымкенттің миллионнан астам халқы болатындықтан, осы мегаполис алдағы он жылда Алматы мен Астанадан кейін елдің үшінші іскери хабына айналу ықтималдығы өте жоғары», — деп атап өтті. Сонымен қатар Орталық Азия елдерімен шекаралас аймақта орналасқан Шымкенттің логистикалық артықшылығы да инвесторлар назарынан тыс қалмай отыр.
Экономикалық тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкент кеңес дәуірінде ауыр химия өнеркәсібінің орталығы ретінде белгілі болды. Тәуелсіздік жылдарында өнеркәсіп кешені жартылай тоқырауды бастан өткерді. Алайда 2000-жылдардан бері жаңа экономикалық модельге бейімделу, халықтың ұлғаюы және мемлекеттің аумақтарды дамыту саясаты арқылы қала жаңа серпінге ие болды. Бүгінгі 25,4 пайыздық өсім — осы ұзақ процестің жемісі. Мамандардың пайымдауынша, алдағы 2027–2028 жылдары да Шымкент республикалық инфрақұрылым бағдарламаларының өзекті нысанасы болып қалады. Ал бүгін жатылған іргетастар — бұл тек биылғы статистика емес, ертеңгі Шымкенттің болашақ бейнесі.