«Шымкент өнімдері»: жергілікті өндірістің жаңа беті

Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі орталығы — Шымкент қаласында биылғы қазан айының соңында маңызды іс-шара өтіп жатыр. 2026 жылдың 22 қазанында «Көрме» орталығында «Шымкент өнімдері» атты өндірістік көрме-жәрмеңкесі өз жұмысын жалғастыруда. Аталған шараға 70-тен астам жергілікті кәсіпорын қатысып, тұтынушыларға тікелей сату арқылы өз өнімдерін таныстыруда. Бұл жәрмеңке жай ғана сауда алаңы емес — ол отандық өндірістің мүмкіндіктерін кең қоғамшылыққа паш ететін маңызды платформаға айналды.
Шымкент соңғы жылдары Қазақстандағы ең жылдам дамып келе жатқан қалалардың бірі ретінде танылып отыр. Халқының саны үш миллионнан асып, республикалық маңызы бар қала мәртебесін иеленген бұл мегаполис өндірістік қуатын да жылдан жылға арттырып келеді. Мамандардың бағалауынша, Шымкент пен Түркістан облысының аймағында соңғы бес жылда шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 30 пайызға ұлғайған. Осындай серпінді дамудың нақты дәлелі — «Шымкент өнімдері» жәрмеңкесі, ол жергілікті өндірушілерге бір шаңырақ астына жиналып, еңбектерінің жемісін халыққа таныстыруға мүмкіндік береді.
Жәрмеңке алаңында азық-түлік өнімдері, киім-кешек, жиһаз, құрылыс материалдары, сантехника және медициналық жабдықтар қатар ұсынылуда. Ең назар аударарлық ерекшелік — тауарлар делдалсыз, тікелей өндіруші баға бойынша сатылады. Бұл тәжірибе тұтынушы үшін де, кәсіпкер үшін де тиімді: бір жағынан баға қолжетімділігі артса, екінші жағынан өндірушінің кіріс маржасы жоғарылайды. «Мұндай форматтағы жәрмеңке — ақылды сауданың үлгісі», — дейді экономика мәселелері бойынша сарапшы Айбек Сейітов. — «Делдалдық тізбекті қысқарту арқылы соңғы тұтынушы нарықтық бағадан орта есеппен 15-25 пайыз тиімді сатып алу мүмкіндігіне ие болады».
Жәрмеңке қатысушыларының ішінде ерекше назар аударғаны — медициналық жабдықтар өндірісімен айналысатын MEICO компаниясы. Төрт жыл бұрын негізі қаланған бұл кәсіпорын бүгінде 50-ден астам түрлі медициналық жабдық өндіреді. Оның ішіндегі ең бірегейі — эндоскоп аспаптарын өңдеуге арналған жабдықтар. Компания өкілі Сардорбек Тахіржанұлы осы саладағы жағдайды айқын сипаттайды: «Қазақстанда медициналық жабдықтар шығаратын компаниялар онша көп емес. Эндоскопты жуу жабдықтарын біздің елде тек біз ғана өндіреміз». Бұл мәлімдеме импортты алмастыру саясаты тұрғысынан аса маңызды. Статистикаға жүгінсек, Қазақстан медициналық жабдықтардың 85 пайызын шет елден әкелетін болса, MEICO сияқты компаниялардың пайда болуы осы тәуелділікті төмендетуге тікелей ықпал етеді.
Іс-шараның ұйымдастырушылары жәрмеңкенің тек сауда алаңы ғана емес, бизнес коммуникациясының орталығына да айналғанын атап өтеді. Кәсіпкерлер серіктес іздеп, жеткізушілермен келіссөз жүргізіп, жаңа келісімшарттар жасасуда. Шымкент қаласы Кәсіпкерлер палатасының өкілі Дінара Мұсаева бұл туралы былай дейді: «Жәрмеңке өндірушілерге нарықтың нақты сұранысын сезіну үшін тамаша мүмкіндік. Тікелей тұтынушымен байланыс — ол кез келген маркетингтік зерттеуден артық». Расында да, биылғы жәрмеңкеде алғашқы күн-ақ бірнеше ірі келісімшарт жасасылды деп хабарлайды ұйымдастырушылар.
Жәрмеңкенің тағы бір жаңашылдығы — цифрлық дауыс беру жүйесі. Келушілер ұнаған өнімге QR-код арқылы баға беріп, дауыстарын қалдыра алады. Дауыс беру қорытындысы бойынша тоғыз номинацияда үздік өндірушілер анықталады. Жеңімпаздарға кубоктар мен бағалы сыйлықтар табысталмақ. Бұл тәсіл тұтынушыларды белсенді қатысуға ынталандырумен қатар, өндірушілерге нарықтық кері байланыс алуға мүмкіндік береді. Цифрлық технологияны жәрмеңке форматымен ұштастырған бұл тәжірибе отандық іс-шаралар арасында салыстырмалы түрде жаңа бастама болып табылады.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда өнеркәсіптік жәрмеңкелер дәстүрі кеңес дәуірінен бастау алады. Алайда бүгінгі заманауи форматтар сол кездегі жоспарлы сауда шараларынан мүлдем ерекшеленеді. Нарықтық экономика жағдайында жәрмеңкелер өндіруші мен тұтынушы арасындағы тікелей диалогтың нысанына айналды. Астана мен Алматыда өткізілетін «Сделано в Казахстане», «KazBuild» сияқты іргелі көрмелер осы бағыттағы жолды ашып берді. Шымкент жәрмеңкесі де аймақтық деңгейде дәл осындай маңызды рөл атқаруда. Оңтүстік Қазақстанның өнеркәсіптік потенциалы жыл өткен сайын артып, астананың назарын барған сайын көбірек аударып отырғаны да бекер емес.
«Шымкент өнімдері» жәрмеңкесі 23 қазанға дейін жалғасып, күн сайын сағат 18:00-ге дейін ашық тұрады. Ұйымдастырушылар тысқары аймақтардан да қатысушылар мен сатып алушылардың келуін күтуде. Эксперттер бұл жәрмеңкенің болашағын жарқын деп бағалайды: егер дәстүр жалғасып, жыл сайынғы шараға айналса, Шымкент жергілікті өнімдердің ірі өткізу орталығына айналуы мүмкін. Жергілікті кәсіпкерлер үшін де, қарапайым тұтынушылар үшін де бұл — отандық өндірістің нақты жетістіктерімен беттесіп, Қазақстан жасаған тауарлардың сапасына көз жеткізер бірегей мүмкіндік. Өйткені ел экономикасының негізі — жергілікті өндіріс, ал жергілікті өндірістің тірегі — осындай алаңдарда өтетін тікелей диалог.