Түркістан облысы елімізде экономикалық өсу мен инвестиция тарту жөнінен көш бастады

29 мамыр 2026 жыл. Түркістан облысының Қоғамдық кеңесінің кеңейтілген отырысында айтылған сандар мен деректер бүкіл республиканың назарын аударды: ағымдағы жылдың алғашқы төрт айында облыстың қысқа мерзімді экономикалық өсуі 125 пайызға жетіп, Қазақстан бойынша бірінші орынға шықты. Бұл — жай ғана статистикалық жеңіс емес, ондаған жылдар бойы дотациялық аймақ ретінде қаралып келген оңтүстік өңірдің түбегейлі өзгеріске ұшырап жатқандығының айқын куәсі.
Отырыста аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуы, цифрландыру, көліктік инфрақұрылымды жетілдіру мәселелері басты күн тәртібіне қойылды. Облыс әкімі Нұралхан Күшеров аймақтың даму басымдықтары туралы егжей-тегжейлі баяндап, өткен жылдары «Ауыл аманаты», «Ауыл — Ел бесігі» сияқты бағдарламалардың арқасында халықты толғандырып келген ауыз су, газбен жабдықтау, электрмен қамту және жол инфрақұрылымы мәселелерінің біртіндеп шешіліп жатқанын атап өтті. Әкім болашаққа қарай нақты мақсат қойды: Түркістан облысы толыққанды өзін-өзі қамтамасыз ете алатын, тереңдетілген өңдеу өнеркәсібі дамыған аймаққа айналуы тиіс. «Президент Қазақстанды тек шикізат экспорттаушы ел ретінде емес, жоғары қосымша құны бар өнім шығаратын мемлекет ретінде қалыптастыру міндетін қойды. Біз осы бағытта жұмыс жүргіземіз», — деді Нұралхан Күшеров.
Облыс әкімінің орынбасары Қанат Қайыпбек аймақтың экономикалық нәтижелері туралы жан-жақты баяндама жасады. Оның айтуынша, 2025 жылы облыстың сыртқы тауар айналымы 3,5 миллиард АҚШ долларына жетіп, өсу 34,6 пайызды құрады. Соңғы үш жылда экспорт көлемі 42 пайызға артып, 1,8 миллиард долларға жетті. Импортты алмастыру саясаты шеңберінде жүргізілген талдау облыс ішінде 154 миллион долларға дейінгі тауар өндірісін жолға қоюға мүмкіндік бар екенін көрсетті. Осы мүмкіндікті пайдалана отырып, жалпы құны 176 миллиард теңге болатын 31 инвестициялық жоба іске қосылды. Түркістан қаласында «Lihua» компаниясының иірімжіп фабрикасы, «QazLaminat» ламинат зауыты, «Er Qan» бір реттік ыдыс-аяқ кәсіпорны мен «QazEcoPack» скотч зауыты жұмыс бастады. Сауран ауданында «Жасыл Суық Қазақстан» тоңазытқыш жабдықтарын өндіру орталығы, Шардара ауданында «Қазкрахмал» жүгері тереңдетілген өңдеу зауыты, Түлкібас ауданында RC Cola брендімен сусын шығаратын «Beibars Bottlers» кәсіпорны, Кентау қаласында «Turan Shenhua» газ қазандықтарын өндіру нысаны іске қосылды. Бұл жобалар жергілікті халыққа мыңдаған жұмыс орнын ұсынып, өңірдің өндірістік бет-бейнесін өзгертуде.
Инвестициялық белсенділік жағынан да нәтижелер ерекше. 2025 жылы негізгі капиталға тартылған инвестициялар 1,7 триллион теңгеге жетіп, өсу 121,6 пайызды құрады. Тікелей шетелдік инвестициялар 2 миллиард АҚШ долларына жетіп, жоспарды артық орындады. Өткен жылы 58 жоба іске асырылып, 8 мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды. Арнайы экономикалық аймақта жалпы құны 881 миллиард теңге болатын 98 жоба жүзеге асырылуда, бұл жерде 7 663 адам жұмыс тапты. Индустриялық аймақтарда 124 миллиард теңгелік жобалар аяқталып, 6 мыңнан астам адамға тұрақты жұмыс қамтамасыз етілді. Шағын және орта бизнесті дамыту мақсатында 29 өндірістік алаң салынып, 275 өндіріс ғимараты құрылыс кезеңінде тұр. «Бұл — тек сандар ғана емес, бұл — нақты отбасылардың өмірі өзгеріп жатыр деген сөз», — деп түсіндіреді аймақтық экономист Дәурен Сейтқали. — «Жыл сайын мыңдаған жас маман ірі қалаларға кетпей, туған өңірінде жұмыс таба алады деген үміт нығаюда».
Болашаққа арналған жоспарлар да ауқымды. 2026–2029 жылдарға арналып жалпы құны 2,8 триллион теңгені құрайтын 122 инвестициялық жобадан тұратын портфель қалыптастырылды. Осы жобаларды іске асыру нәтижесінде 18 мыңға жуық жаңа жұмыс орнының ашылуы жоспарлануда. Жобалар қатарында John Deere мен Lovol ауылшаруашылық техникасын, дрондарды, бояу-лак өнімдерін, карбамид пен биологиялық қоспаларды өндіру кәсіпорындары бар. Мұндай жоспарлар Түркістан облысын Орта Азия мен Қазақстанның индустриялық картасынан маңызды орын алатын аймаққа айналдыруы мүмкін екенін сарапшылар растайды.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Түркістан облысы ұзақ уақыт бойы еліміздің ең аз дамыған аймақтарының бірі болып саналды. Жоғары жұмыссыздық, дамымаған инфрақұрылым, ауылдан қалаға қарай күшті миграция — бұлар осы өңірдің созылмалы мәселелері еді. Алайда соңғы бірнеше жылда жағдай түбегейлі өзгеріп жатыр. Мамандар мұны бірнеше факторлардың тоғысуымен — мемлекеттің мақсатты саясаты, шетелдік инвесторлардың қызығушылығы және жергілікті басқару деңгейіндегі еркін бастамалармен — байланыстырады. «Он жыл бұрын бұл өңірде осындай масштабтағы өнеркәсіп нысандарының пайда болатынын айтсаңыз, ешкім сенбес еді. Бүгін бұл шындыққа айналуда», — деп атап өтті облыстың бұрынғы экономика басқармасының басшысы Серік Бекенов.
Түркістан облысының экономикалық серпілісі бүкіл Қазақстан үшін маңызды үлгі бола алады. Шикізатқа тәуелді экономикадан диверсификацияланған, өңдеу өнеркәсібіне негізделген моделге өту — бұл тек оңтүстіктің ғана емес, бүкіл елдің стратегиялық мақсаты. Бүгінгі мәліметтер бойынша ағымдағы жылы облыста тағы 67 жаңа жоба іске асырылмақ. Егер осы қарқын сақталса, алдағы жылдары Түркістан облысы экономикалық картада мүлде жаңа бейнемен көрінуі әбден мүмкін — тек ежелгі мәдениет пен рухани байлықтың ғана емес, заманауи өнеркәсіп пен инновацияның да ошағы ретінде.